Το λημέρι

(Συνέντευξη στη : ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ , δημοσιεύθηκε στην «Απογευματινή» της Κυριακής 24 Φεβρουαρίου 2008)

Μετά την ανακήρυξη της μονομερούς ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου στις 17 Φεβρουαρίου και τη σύγκληση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων των ΥΠΕΞ της ΕΕ για την εξέλιξη αυτή που κατέληξε μεν σε κοινή ανακοίνωση, αλλά όχι και σε κοινή απόφαση για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας, παλιοί φόβοι να αποτελέσει το Κόσοβο προηγούμενο για την εκδήλωση αποσχιστικών κινημάτων και αλυτρωτικών διεκδικήσεων στη Βαλκανική χερσόνησο, επαναδύθηκαν: «Ο κίνδυνος να αναφλεγεί η Βαλκανική, είναι ορατός. Γι αυτό ακριβώς η Σερβία ζητεί από όσες ευρωπαϊκές χώρες σπεύδουν να αναγνωρίσουν το Κόσοβο ως ανεξάρτητο, να αναθεωρήσουν την απόφασή τους», τονίζει στην «Α» η πρέσβειρα της Σερβίας στην Αθήνα κυρία Λιλιάνα Μπάτσεβιτς. Επίσης, δεν παραλείπει να εκφράσει και τη βαθιά ικανοποίηση από σερβικής πλευράς για το συνετό τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν ως τώρα το όλο θέμα ,«τόσο η ηγεσία του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, όσο και η ελληνική κυβέρνηση συνολικά , με στόχο τους τη διατήρηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της Σερβίας και των σχέσεων καλής γειτονίας της Ελλάδας με όλες τις βαλκανικές χώρες».

-Αισθάνονται οι Σέρβοι προδομένοι από τη στάση της ΕΕ στο θέμα του Κοσσοβου; Πώς φαντάζεστε τις σχέσεις Σερβίας –ΕΕ εις το εξής;

- «Προδομένοι» είναι βαριά λέξη. Θα έλεγα πως νιώθουμε βαθιά απογοήτευση από χώρες της ΕΕ όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Βρετανία. Το Κοσσυφοπέδιο δεν είναι απλώς εδαφική περιοχή υπό την κυριαρχία μας που μας το αποσπούν παράνομα. Είναι ο πυλώνας της εθνικής και πολιτισμικής μας ταυτότητας. Όταν βάλλεται το κεντρικό πολιτισμικό σου σύμβολο τι σου απομένει ως εθνική ταυτότητα, ή, με τι υποκαθιστάς αυτήν την ταυτότητα; Όσο κι αν σας ηχεί παράξενο, από τη δεκαετία του 1980 η συντριπτική πλειοψηφία των Σέρβων, είχαν αντιληφθεί πόσο σημαντικό είναι για αυτούς να γίνουν κάποτε μέλη της –τότε- ΕΟΚ. Η κουλτούρα μας και η όλη στάση μας ως κράτους είναι κουλτούρα ευρωπαϊκή. Ακόμα και τώρα πιστεύουμε σθεναρά στην ευρωπαϊκή μας προοπτική, μπορούμε και αξίζουμε να γίνουμε μέλος της ΕΕ , του σπουδαιότερου κατά τη γνώμη μας Οργανισμού, μετά τον ΟΗΕ.

-Από τον τρόπο που χειρίζεται η Ελλάδα το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου , είναι ικανοποιημένη η Σερβία; Πώς κρίνετε τη δήλωση της Ελληνίδας ΥΠΕΞ μετά το πέρας του πρόσφατου Συμβουλίου των Ευρωπάιων ΥΠΕΞ;

Καταρχάς, η ελληνική κυβέρνηση γνωρίζει πολύ καλά ότι ένα ανεξάρτητο Κόσσοβο θα εχει σωρεία δυσμενών συνεπειών για όλες τις βαλκανικές χώρες, αφού η ανεξαρτησία αυτή εγκυμονεί ντόμινο αποσχίσεων, ενδεχόμενο συνεπώς λίαν επιβλαβές για τα ελληνικά συμφέροντα.

Από την άλλη πλευρά, έχετε μια χαρισματική Ελληνίδα Υπουργό των Εξωτερικών, που με σύνεση βλέπει πως δεν μπορεί να αποφασίσει «με την πρώτη ματιά» για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου γιατί ξέρει ότι είναι πολλαπλώς επικίνδυνες οι βιαστικές αποφάσεις. Σας λέγω ότι είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από τη μέχρι τώρα στάση του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών και της ελληνικής κυβέρνησης συνολικά. Σας απαντώ έτσι, όχι απλώς λόγω της παραδοσιακής ελληνοσερβικής φιλίας, αλλά λόγω της ανάγκης αποκατάστασης της αλήθειας: Η κυρία Μπακογιάννη ήταν αυτή που σε όλα τα διεθνή φόρα προσπάθησε με μεγάλη ειλικρίνεια και υπομονή να εξηγήσει με σαφήνεια τη θέση των Σέρβων και να επισημάνει ότι η Σερβία πρέπει και μπορεί να γίνει μέλος της ΕΕ διότι η κυρία Μπακογιάννη αντιλαμβάνεται πως η ευρωπαϊκή ένταξη της Σερβίας αποτελεί έναν από τους Ελληνικούς στρατηγικούς στόχους, γεγονός πολύ ευρύτερο από το πλαίσιο μιας διακρατικής φιλίας. Προσέξτε με όμως: οι Σέρβοι δεν είμαστε αφελείς. Γνωρίζουμε και κατανοούμε ότι η Ελλάδα, ο γίγας των Βαλκανίων αυτή τη στιγμή, είναι σε δυσχερή θέση γιατί , έχοντας πολλαπλά συμφέροντα διεθνούς εμβέλειας , χρειάζεται οπωσδήποτε στο πλευρό της και όχι απέναντί της τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Ευχόμαστε λοιπόν ο Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, η ΥΠΕΞ Ντόρα Μπακογιάννη, αλλά και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κάρολος Παπούλιας, που ως τώρα έχουν δείξει βαθιά σύνεση, να μη βιαστούν. Η ελληνική κυβέρνηση και το ελληνικό ΥΠΕΞ, γνωρίζουν ότι η απομόνωση μιας μικρής χώρας μέσα στους ίδιους τους κόλπους του ΝΑΤΟ, είναι πολύ επικίνδυνη εξέλιξη.

-Με προκαλείτε με την τελευταία σας αυτή τοποθέτηση, να σας ρωτήσω για την πΓΔΜ: Προτείνετε εμμέσως πλην σαφώς να μην ασκήσει βέτο η Ελλάδα στη νατοϊκή ένταξη των Σκοπίων αν το κρίνει απαραίτητο;

-Σαφώς και δεν λέω κάτι τέτοιο, ούτε προτείνω τίποτε. Αφού σας υπενθυμίσω ότι η Σερβία αναγνώρισε επί Μιλόσεβιτς την πΓΔΜ με το συνταγματικό της όνομα, αυτό που κατόπιν σας λέω σαφώς, είναι ότι η Σερβία κατανοεί πλήρως τις ελληνικές ευαισθησίες στο «Μακεδονικό», αλλά συμπληρώνω ότι καλώς ή κακώς , και οι «Μακεδόνες» τρέφουν ανάλογες ευαισθησίες και χρειάζεται συμβιβαστική λύση για να αποτραπεί η βία και η επιθετικότητα. Ούτε μπορεί η χώρα σας να φοβάται χίλια άτομα που διαδηλώνουν έξω από την Ελληνική Αντιπροσωπεία στα Σκόπια.

- Η χώρα μου , δεν φοβάται τα χίλια άτομα, αλλά δικαιούται να ανησυχεί πως , με αφορμή την ονομασία, τα Σκόπια εκφράζουν αλυτρωτικές διεκδικήσεις, αφού σας υπενθυμίζω , ότι μεταξύ των χιλίων διαδηλωτών, υπήρχαν ορισμένοι που ξετύλιγαν στις τηλεοπτικές κάμερες γεωγραφικούς χάρτες που έδειχναν τη «Μακεδονία» της πΓΔΜ να απλώνεται ως το Αιγαίο, αγκαλιάζοντας την ελληνική, κεντρική Μακεδονία.

- Γι αυτό ακριβώς η Σερβία πιστεύει ότι η εγγύηση των συνόρων είναι υπόθεση του ΟΗΕ, ενός οργανισμού που αντικατοπτρίζει την ύψιστη πράξη που θα μπορούσε να κάνει ποτέ η ανθρωπότητα προς όφελός της, προχωρώντας στην ίδρυσή του. Όλα τα κράτη ανεξαιρέτως, οφείλουν να σέβονται τον ΟΗΕ και τις διατάξεις του, όποια δε κίνηση γίνεται πέραν και εκτός των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι παράνομη και καταστρατηγεί τις αποφάσεις του Συμβουλίου.

- Στην περίπτωση της Σερβίας λειτούργησε ο ΟΗΕ όπως προβλέπεται;

- Στην περίπτωση –μας βλέπουμε ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να παρακάμψουν τον ΟΗΕ και το συμβούλιο Ασφαλείας. Και απευχόμαστε μια ντε φάκτο διχοτόμηση του Κοσσυφοπέδιο-Μετοχίων, θα ήταν τραγικό.

- Αλήθεια, πέραν των επανειλημμένων δηλώσεων του Προέδρου Μπους περί οράματος «ελεύθερης Ευρώπης» κι «Ελευθερίας των λαών» που ώθησαν την κυβέρνησή του στην καταφανή υποστήριξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, ποια άλλα αμερικανικά κίνητρα βρίσκετε στην επιλογή της άσκησης της συγκεκριμένης εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ στη Βαλκανική;

- Αναντίρρητα, οι ΗΠΑ , όπως κάθε χώρα, δρουν με γνώμονα τα συμφέροντά τους. Έμαθαν να μιλούν πάντα από θέση ισχύος, ξαφνικά βλέπουν να αναδύονται Κίνα και Ρωσία. Εύλογα κοιτούν προς την ΕΕ και προσπαθούν να διασφαλίσουν την επιρροή τους σε αυτήν. Προφανώς το Κόσοβο είναι έκφραση ενός νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας και προφανώς ζητήματα γεωπολιτικής και γεωοικονομίας δεν είναι άσχετα με την υπόθεση- η μεταφορά της ενέργειας από συγκεκριμένες οδούς είναι σοβαρή παράμετρος. Αλλά προσέξτε κάτι:΅Για αυτόν ακριβώς τον τελευταίο λόγο, και όχι μόνο, θεωρώ ειλικρινές το αμερικανικό επιχείρημα – και ανεξαρτήτως της κυβέρνησης που θα αναλάβει τα ηνία στις ΗΠΑ στο εγγύς μέλλον- πως οι ΗΠΑ δεν θα στηρίξουν μια «Μεγάλη Αλβανία». Επιθυμούν κι αυτές σταθερότητα στα Βαλκάνια. Και ξέρουν πως η Ελλάδα, αν και μικρή, είναι στρατηγικός τους εταίρος, δεν προσπερνούν αυτήν την παράμετρο. Ακόμα κι η Σερβία είναι στρατηγικός σύμμαχος των ΗΠΑ, έχουμε αμυντική συμφωνία και τονίζουμε ότι θέλουμε ανοικτό το δίαυλο επικοινωνίας με τις ΗΠΑ για μελλοντική επικοινωνία διότι οι ΗΠΑ είναι υπερδύναμη, αυτή είναι η αλήθεια. Και να ξέρετε ότι η αμερικανική κουλτούρα ήταν πολύ δημοφιλής στη χώρα μας, μας φερθηκαν όμως με μη φιλικό τρόπο και μας πίκραναν βαθιά.

- Πιστεύετε δηλαδή ότι δεν θα τεθεί ζήτημα «Μεγάλης Αλβανίας» ;

- Σε κανά δυο χρόνια , είναι πιθανό. Και φυσικά, για το ντόμινο αποσχίσεων και εθνικών ολοκληρώσεων με αφορμή την κήρυξη της μονομερούς ανεξαρτησίας του Κοσόβου προειδοποιεί η Σερβία τόσο καιρό. Γι αυτό και ζητούμε από τα ευρωπαϊκά κράτη που αναγνωρίζουν το ψευδοκράτος να αναθεωρήσουν. Θα υπάρξει τρομερή αστάθεια στη χερσόνησο. Αλλά οι ΗΠΑ δεν θα στηρίξουν το όραμα της «Μεγάλης Αλβανίας».

- -Για ποιο λόγο αντιτίθεσθε τόσο πολύ στην ευρωπαϊκή αποστολή αστυνομικής δύναμης στο Κοσσοβο; Επιτρέψτε μου δε να σας επισημάνω, ότι η ελληνική ταξιαρχία που σταθμεύει στο Κόσσοβο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, συνδράμει τον μέσο Σερβο στην καθημερινότητα του. Οι στρατιώτες μας συνοδεύουν τους Σέρβους του Κοσόβου ως και στις εκκλησίες για λόγους ασφαλείας.

- Αυτή τη μεγάλη παρερμηνεία να την ξεκαθαρίσω: Σε καμία περίπτωση δεν εχθρευόμαστε τους ευρωπαίους στρατιωτικούς και αστυνομικούς, πολύ περισσότερο τους Έλληνες. Προς Θεού. Αυτό που εξηγούμε, είναι ότι η Σερβία δεχθηκε τη ΚFOR που ακόμα είναι στην περιοχή, βασει του ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τώρα, θέλουν να παρακάμψουν το Συμβούλιο Ασφαλείας , αποσύροντας τις δυνάμεις της KFOR και σπρώχνοντας την ΕΕ στην αποστολή ευρωπαϊκών δυνάμεων, δηλαδή επιθυμούν να κάνουν πραγματικότητα κάτι που ήταν μέρος του σχεδίου Αχτισαάρι. Η Σερβία λοιπόν, λέει ¨όχι» σε ο,τιδήποτε δεν έχει αποφασιστεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

- Βάζοντας το χέρι στην καρδιά, πιστεύετε ότι αν οι Κάραζιτς και Μλάντιτς είχαν παραδοθεί, η τύχη της Σερβίας θα ήταν διαφορετική σήμερα;

- Οι άνθρωποι αυτοί είναι Βόσνιοι που κατηγορούνται για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου, δεν διέπραξαν γενοκτονία. Είμαι σίγουρη πως μια ημέρα θα συλληφθούν, θα παραδοθούν και θα έχουν τη δυνατότητα υπεράσπισης και απολογίας τους στο δικαστήριο. Από κει κι ύστερα, εσείς θα ξεπουλάγατε τη θρησκεία σας , τον πολιτισμό σας, τα εδάφη των πατέρων σας, την ταυτότητα σας δηλαδή, με αντίτιμο την ευρωπαϊκή ένταξη επί παραδείγματι, όσο κι αν επιθυμούσατε αυτήν την ένταξη; Σίγουρα όχι. Πώς να το κάνει η Σερβία; Είμαστε σοβαρή χώρα!

ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ:

- Tη δυνατότητα των ελληνικών επενδύσεων στη Σερβία δεδομένων των εξελίξεων και της αστάθειας στην περιοχή: «Αν και οι Έλληνες δεν είναι κατά τη γνώμη μου άτομα που ρισκάρουν στον επενδυτικό τομέα, ήρθαν πρώτοι στη χώρα μου , σε πολύ πιο ασταθές περιβάλλον από το σημερινό, και πήραν τις καλύτερες θέσεις και σήμερα είναι πρωτοπόροι. Οι άλλοι Ευρωπαίοι ήρθαν δεύτεροι, ενώ οι έλληνες επενδυτές αποδείχθηκαν διορατικοί. Όχι, δεν φοβόμαστε επενδυτική κάμψη. Η οικονομία μας πάντως προοδεύει, έτσι κι αλλιώς.

- Tην ειλικρίνεια και το βαθμό στήριξης της Ρωσίας στη Σερβία:

«Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι γιατί συστρατεύονται με τη θέση ότι δεν επιτρέπεται να καταστρατηγείται ο Χάρτης του ΟΗΕ και να παρακάμπτεται ή να υπονομεύεται η λειτουργία του Συμβουλίου Ασφαλείας».Για πρόσφατη ρωσική πρόταση προσάρτησης των Σέρβων του Κοσόβου στη Σερβία και των Κοσοβάρων αλβανών στην Αλβανία την οποία απέρριψαν οι ΗΠΑ, άκουσα και γω φήμες, αλλά δεν τη διάβασα σε επίσημο έγγραφο, μπορεί να διέφυγε της προσοχής μου».

Το βαθμό ειλικρίνειας στις διαπραγματευτικές προσπάθειες με τους Κοσσοβάρους Αλβανούς:

Προσφέραμε ειλικρινά αυτονομία στο Κόσσοβο διασαφηνίζοντας ότι η σημερινή Σερβία είναι ένα δημοκρατικό καθεστώς που δεν ευθύνεται για τις πράξεις Μιλόσεβιτς. Απέρριψαν την πρόταση. Γιατί να διαπραγματευθούν όμως με ειλικρίνεια όταν, oi ΗΠΑ υποσχέθηκαν ανεξαρτησία στο Κόσσοβο; Μετά την αμερικανική υπόσχεση, δεν τους ένοιαζε πραγματικά να διαπραγματευθούν.

-Για το τι θα κάνει η ίδια αν η Ελλάδα αναγνωρίσει το Κόσσοβο:

«Θα φύγω κι εγώ. Το αντίμετρο που εφαρμόζουμε προσωρινά, δηλαδή αυτό της απόσυρσης των πρεσβειών μας από χώρες που αναγνωρίζουν το Κόσοβο ως ανεξάρτητο, δείχνει αναποτελεσματικό, αλλά είναι κι αυτό εργαλείο της διπλωματικής πρακτικής, απλώς δεν είναι συνηθες φαινόμενο. Πρέπει όμως η Σερβία να εκφράσει σε διπλωματικό επίπεδο την αντίθεσή της και τη δυσαρέσκεια της για την παράνομη σύσταση ενός παράνομου κράτους.