Το λημέρι

«Σταματείστε τα χειροκροτήματα», τιτλοφορείται έκθεση της CONCORD, του οργανισμού –ομπρέλα όλων των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων της ΕΕ. Η έκθεση καταγράφει την πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από το μύθο των «προγραμμάτων αναπτυξιακής βοήθειας», και συντάχθηκε με αφορμή το ότι ένα από τα θέματα στην ατζέντα συζήτησης της G8 στη Γερμανία στις 6 και 7 Ιουνίου , ήταν η παροχή βοήθειας στην Αφρική.

Τι ακριβώς αναφέρεται στην έκθεση αυτή; Ότι το ποσό των χρημάτων που δεσμεύτηκαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις το 2005 να δώσουν στην Αφρική δεν ταυτίζεται με το ποσό που τελικά δόθηκε… « Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν φανούν και τώρα συνεπείς με τις δεσμεύσεις τους, οι φτωχές χώρες θα έχουν λάβει συνολικά από την Ευρώπη 50 δις ευρώ λιγότερα απ αυτά που τους είχαν υποσχεθεί ως το 2010. Τα αναπτυξιακά προγράμματα σχετίζονται δυστυχώς με την ασφάλεια, γεωπολιτικές συμμαχίες και εγχώρια συμφέροντα».

Αλλά η CONCORD καταγράφει και τα … κόλπα που χρησιμοποιεί η Δύση για να αποκαλέσει «βοήθεια» ενέργειες που όμως δεν ταυτίζονται με το πνεύμα και τις δεσμεύσεις της Ευρώπης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες: « … Το 30%  της αποδεσμευόμενης βοήθειας δεν είναι γνήσια βοήθεια. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει την απαλοιφή του εξωτερικού χρέους μιας χώρας, απαλλαγή από τόκους εξαγωγών, επιμόρφωση αφρικανών σε δυτικά πανεπιστήμια».

Σύμφωνα με άλλη έκθεση , που εκπονήθηκε ειδικά για να ασκήσει κριτική στη G8 που το 2005 δεσμεύτηκε στη Σκοτία να διπλασιάσει τη βοήθεια προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο σε 50 δις δολάρια ως το 2010, «φτάσαμε στο2007 και το σύνολο της βοήθειας όχι μόνο δεν διπλασιάστηκε, αλλά μειώθηκε», ενώ τονίζει χαρακτηριστικά: « η πλούσια Δύση διαθέτει τριπλάσιο ποσό σε εμφιαλωμένο νερό, ήτοι 58 δις δολάρια απ ό,τι σε βοήθεια στην Αφρική( 18 δις δολάρια)…

Θεωρητικά, ο πολιτικός που κατεξοχήν έδρασε υπέρ των φτωχών της αφρικανικής ηπείρου,  είναι ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τόνυ Μπλερ, ο οποίος, στη Σύνοδο της Σκοτίας είχε συστήσει ειδική Αφρικανική Επιτροπή για το όλο θέμα, και στη συνέχεια , έκαναν τη δική τους παρέμβαση οι ΜΚΟ και οι εκκλησιαστικές οργανώσεις, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει η περίφημη  δυτική εκστρατεία του “MAKE POVERTY HISTORY»(κάντε τη φτώχεια παρελθόν). Σε αυτήν, όλοι θυμόμαστε ότι είχε πρωτοστατήσει ο τραγουδιστής Μπόνο, που όμως προχθές «ξεμπρόστιασε» τη G8 με προεδρεύουσα την Ανκελα Μέρκελ, για «αναξιοπιστία και υποκρισία».

Η πιο …πονηρή χώρα αναφορικά με την τακτική της στο ζήτημα της παροχής βοήθειας , είναι η Ρωσία! Αυτή, δεν δημοσιεύει  καν λίστα με τα ποσά που χαρίζει στην Αφρική. Περιορίζεται στο να πει, ως μέλος της G8, «δώσαμε, δώσαμε», προφανώς τηρώντας το .. «κάνε το καλό και ρίχτο στο γυαλό».

Αστεία και μαζί θλιβερή , είναι η περίπτωση των ΗΠΑ: Ο Μπους, δεσμεύτηκε επί παραδείγματι να δώσει το έξτρα ποσό των 30 δις δολαρίων στην Αφρική, ειδικά για την καταπολέμηση του Έϊτζ. Μόνο που πρέπει πρώτα να εγκρίνει το κονδύλι αυτό το ..Κογκρέσο, το οποίο φυσικά πονοκεφαλιάζει ήδη με τα κονδύλια για το Ιράκ. Αντιγράφω από τη βρετανική «Γκάρντιαν»: «… Όταν όμως το Ιράκ κοστίζει δις, είναι πολύ δύσκολο για το Κογκρέσο να βρει τα λεφτά, ειδικά με ένα σούπερ τεντωμένο αμερικανικό προϋπολογισμό. Χώρια ότι, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, τουλάχιστον το ένα τρίτο των δαπανών δίδεται σε χριστιανικές οργανώσεις υπέρ της σεξουαλικής αποχής και κατά της χρήσης αντισυλληπτικών, αλλά, όπως λέει ο δρ Σαντέλι, καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Κολούμπια, «στέλνεις έτσι συγκεχυμένα μηνύματα στον κόσμο …από τη μία αποδεσμεύεις λεφτά για να μην παίρνει αντισυλληπτικά ο κόσμος σε ένα σημείο του πλανήτη, και από την άλλη του δίνεις λεφτά για να μάθει να χρησιμοποιεί αντισυλληπτικά σε ένα άλλο μέρος του ίδιου πλανήτη..»

Το επίμαχο όμως ερώτημα, είναι το βάσει ποίων κινήτρων δίνουμε ή δεν δίνουμε κάθε φορά χρήματα στην Αφρική. Τι είναι αυτό που θέλει η Δύση από την ήπειρο αυτή;

-Aναμφίβολα, η G8 έχει τεράστιο ενδιαφέρον για την Αφρική, εξαιτίας των πλουτοπαραγωγικών πηγών  που η τελευταία διαθέτει. Ας μη λησμονούμε ότι οι ΗΠΑ ,πολύ πρόσφατα, αναδιοργάνωσαν τη στρατιωτική τους δομή στην ήπειρο αυτή και αναδιαμόρφωσαν τη στρατηγική τους βάσει των συμφερόντων τους που ακούν στο όνομα «πετρέλαιο». Δεδομένου δε ότι  η Κίνα έχει κάνει αισθητή την παρουσία της στην ήπειρο για τον ίδιο λόγο, οι ΗΠΑ δεν θα μπορούσαν τώρα να αδιαφορήσουν για την Αφρική. Οι Υπουργοί Οικονομικών της G8,λίγο πριν τη Σύνοδο Κορυφής στη Γερμανία, έκαναν ξεχωριστή συνεδρίαση, στη διάρκεια της οποίας ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών, Πήτερ Στάϊνμπρουκ,  δήλωσε πως συνιστά κίνδυνο για τη Δύση η προσπάθεια της Κίνας να βρει πρώτες ύλες από την Αφρική».

Συνεπώς,  η αναπτυξιακή βοήθεια είναι μεγαλύτερη , για την κάθε αφρικανική χώρα που αποφασίζει πρόθυμα να «συνεργαστεί» με τη Δύση η οποία σκέφτεται και δρα πρώτα βάσει και χάριν των στρατηγικών συμφερόντων της και δευτερευόντως βάσει του ανθρωπισμού της.   Σαφώς και αυτό ηχεί υπεραπλουστευτικό και μαζί προσβλητικό για τη Δημοκρατική Δύση συλλήβδην, που μοιάζει να λειτουργεί με πνεύμα «αποικιοκρατίας» στον 21^ο αιώνα,  αλλά έτσι φαίνεται να είναι. Ακόμα δε πιο σκληρός , καυστικός  και αποφασιστικός ως προς την κατάδειξη αυτής της διάστασης του θέματος, είναι ο Αφρικανός Ντμπένσαμα, λέκτορας  στο Τμήμα Ιστορίας ,στο Πανεπιστήμιο Μάκερερε, που γράφει: «….στη δεκαετία του 1970, δηλαδή στον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ φλέρταραν το όποιο δικτατορικό καθεστώς στην Αφρική, αρκεί αυτό να τις στήριζε κατά του κομμουνισμού. Το ίδιο συνέβαινε και από πλευράς ΕΣΣΔ φυσικά. Αυτές ήταν όμως χαμένες δεκαετίες για την Αφρική, που ανδρώθκε στη διαφθορά, με μηδέν ανάπτυξη. …

Στη δεκαετία του 198^ο και του 1990, όταν ο Ψυχρός Πόλεμος τέλειωσε, η Δύση στήριζε και πάλι την Αφρική αναλόγως των στρατηγικών συμφερόντων της, που πλέον ήταν οι κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Το συμφέρον των ΗΠΑ και της ΕΕ, ήταν η εγκαθίδρυση αφρικανικών καθεστώτων, φιλικών προς την «οικονομία της αγοράς».

Τι συμβαίνει σήμερα; Οι Αφρικανοί θα ξαναθυσιαστούν, αργά ή γρήγορα, πάλι εξαιτίας της σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ Δύσης (ΗΠΑ_ΕΕ) και Ανατολής , και αυτήν τη φορά η σύγκρουσή τους θα έχει τίτλο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», προκειμένου να επιχειρηθεί η ανάσχεση της ισλαμικής τρομοκρατίας…. (Σομαλία,Αλγερία») .

Πάντως, δίκην επιλόγου, αλλά και σε μια προσπάθεια δημιουργίας …κινήτρων στην ΕΕ για περισσότερη από μέρους της παροχή  βοήθειας στην Αφρική, ας επανέλθουμε στην παράμετρο «Κίνα και Αφρική», δανειζόμενοι απόσπασμα παλιότερης ομιλίας της κυρίας Λούκας Κατσέλη, Διευθύντριας του Κέντρου Ανάπτυξης του ΟΟΣΑ:

«…Η ασιατική υπερδύναμη αναδεικνύει τον ρόλο της ως πρωτοπόρου και ηγέτη των αναπτυσσόμενων χωρών. Δεν είναι βέβαια άμεμπτη η κινέζικη πολιτική με τις επενδύσεις και τον τραπεζικό δανεισμό προς τις αφρικανικές χώρες. Εχει επικριθεί ότι αγοράζει πετρέλαιο και πουλά όπλα στο Σουδάν, έχει επικριθεί ότι παραβλέπει τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον και την χρηστή διοίκηση. Αλλά, στις διεθνείς σχέσεις, όσο κυνικό κι αν ηχεί, σημασία έχει να ανοίγεις δρόμους εκεί που οι άλλοι επενδυτές επιδεικνύουν μειωμένο ενδιαφέρον. Και η Κίνα αυτό ακριβώς εκμεταλλεύεται στην προσπάθεια της να βρει πόρους να τροφοδοτήσει την ανάπτυξή της. Προβάλει στους Αφρικανούς ηγέτες την πολιτική της ήπιας ισχύος, εκεί που η Ευρώπη δείχνει ράθυμη.

 
Η Κίνα έχει πραγματοποιήσει τεράστιες επενδύσεις στην Γκαμπόν και τη Νιγηρία, ενώ αποκατέστησε διπλωματικές σχέσεις με το Τσαντ και εισάγει πλέον το ένα τρίτο των αναγκών της σε αργό πετρέλαιο από την Αφρική, κυρίως από την Αγκόλα.
Κατασκευάζει σημαντικά έργα υποδομών, πανεπιστήμια και στάδια, ώστε να γίνεται ορατή. Το ειδύλλιο δεν γίνεται μόνο για εμπορικούς σκοπούς, αλλά έχει και διαστάσεις γεωπολιτικής».

2007