Το λημέρι

-«Mπορείτε να μας πείτε μερικές συμβουλές για την ευτυχία με τις οποίες θα συμφωνούσε ακόμα και η κινεζική ηγεσία;

-«Να διατηρείτε τη ψυχική σας ηρεμία, να έχετε λιγότερο στρες και έγνοιες».

Αυτός ο μίνι- διάλογος διεμείφθη  κατά τη λήξη της συνάντησης μεταξύ των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του ηγέτη του Θιβέτ, Δαλάϊ Λάμα το 2006. Ο πνευματικός και πολιτικός επικεφαλής των απανταχού της γης Θιβετιανών,  είχε μεταβεί στις Βρυξέλλες για να συζητήσει με τον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου της ΕΕ  για τις σχέσεις Κίνας-Θιβέτ.

Ο 14^ος  κατά σειράν «Λάμα», που δεν πεθαίνει ποτέ –σύμφωνα με τις αρχές του Θιβετιανού βουδισμού – αλλά  μετενσαρκώνεται στο κορμί του διαδόχου του, μόνο από πλέγμα κατωτερότητας ή από αμηχανία δεν διεκατείχετο, καθώς τον καλωσόριζαν στην έδρα της ΕΕ πολιτικοί και αξιωματούχοι «της Δύσης». Ο εξόριστος από το 1959 στην Ινδία  «επί γης Θεός» ,  και τιμημένος με το βραβείο Νόμπελ ειρήνης 1989,γνωρίζει καλά πώς να χρησιμοποιεί τη βουδιστική θρησκεία ως εργαλείο για την άσκηση πολιτικής: «Ο Λάμα έφερε ένα συγκερασμό πνευματικότητας και πολιτικής στο κοινοβούλιο», διάβαζε κανείς  τότε στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα μέλη του οποίου δήλωναν γοητευμένα από την ευγενική συμπεριφορά του χαρωπού «Λάμα» (=δασκάλου).

Πράγματι, ο Δαλάϊ Λάμα –όπως τότε , έτσι και τώρα- υποστήριζε και υποστηρίζει  πως πρέπει να αυτονομηθεί το Θιβέτ , και όχι να ανεξαρτητοποιηθεί, ζητεί να συμφιλιωθεί το Θιβέτ με την Κίνα και να μην προχωρήσουν σε μποϋκοτάζ  των Ολυμπιακών Αγώνων τα δυτικά κράτη παρά το γεγονός ότι η Κίνα, καταστρατηγεί τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα του. Πώς μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά όλα αυτά στη σκέψη του;

Η πνευματικότητα του βουδισμού συγ-χωρεί την «αρχαία κουλτούρα της συμπόνοιας», και συνεπώς, σύμφωνα με τον Δαλάϊ, οι Κινέζοι δεν μπορούν να είναι εχθροί στα μάτια των Θιβετιανών. Από δω και μετά , σειρά της πολιτικής σκέψης: «Η Κίνα, ως αναδυόμενη οικονομική υπερδύναμη, χρειάζεται μεγαλύτερη ηθική εξουσία», υποστηρίζει ο Λάμα, που ,σήμερα τάσσεται  μεν από τη μία υπέρ της παγκοσμιοποίησης (άλλωστε αυτή «διαφήμισε» το βουδισμό στη Δύση και στο Χόλυγουντ) ,αλλά το 1954, ήταν  ο ίδιος που είχε εκφράσει την επιθυμία του να γίνει επίτιμο μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Κίνας επειδή θαύμαζε τον κομμουνισμό.

Ο σημερινός  «πολιτικός» Λάμα ο 14^ος, είναι ο ίδιος που το 1999, έγραφε για το περιοδικό «Τάϊμ»: «Ο μαρξισμός μιλά για ίσο καταμερισμό περιουσίας. Αν στο Θιβέτ είχαμε υιοθετήσει μια αυθεντική μορφή του κομμουνισμού, θα είχαμε κερδίσει πολλά. Οι Κινέζοι έφεραν  όμως στο Θιβέτ ένα δήθεν απελευθερωτικό κίνημα βασισμένο στη βία και στην επιβολή. Κατέστρεψαν τα μοναστήρια, σκότωσαν κι έκαψαν χωριά», «ακριβώς όπως σκοτώνουν και σήμερα», θα προσθέταμε εμείς, αναρωτώμενοι:  Γιατί η Κίνα , η οποία επιθυμεί  να ενταχθεί ως ανεπτυγμένη χώρα  στη διεθνή κοινότητα του 21^ου αιώνα, δεν κάμπτεται ενώπιον των δυτικών (δια)δηλώσεων πολιτικών και πολιτών  και μάλσιτα ενώ την ενδιαφέρει από κάθε άποψη η καλή της εικόνα εν όψει των Ολυμπιακών τον Αύγουστο; 

-Ο καθένας κάνει τη δουλειά του, είναι η απάντηση. Ο Δαλάϊ Λάμα γνωρίζει ότι οι ΗΠΑ, η Γαλλία και οι ατλαντιστές της ΕΕ είναι «ενεργά» με το μέρος του, για λόγους γεωπολιτικής, ακριβώς όπως ήταν το 1959, όταν η CIA βοηθούσε το Λάμα να αποδράσει στην Ινδία. Από την άλλη, γνωρίζει επίσης πολύ καλά ότι η Δύση δεν είναι πάντα με το μέρος του Θιβέτ. Θυμάται καλά πώς ο Κίσινγκερ συμβούλεψε τον Νίξον να προσεγγίσει την  Κίνα ώστε μαζί να αντιμετωπίσουν τους Σοβιετικούς. Θυμάται συνεπώς , πώς, το Θιβέτ έγινε η «μπάλα» μεταξύ παικτών του Ψυχρού Πολέμου. Συνεπώς, ευφυώς  ζητεί σήμερα  να αυτονομηθεί κι όχι να ανεξαρτητοποιηθεί το Θιβέτ, έχοντας έτσι κι αλλιώς με το μέρος του λόγω των διασυνδέσεών -του  τη θρησκευτική και ηθική αποδοχή χιλιάδων πολιτών , τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Αλλωστε, γνωρίζει ο Λάμα (που συνεχάρη τους Κοσοβάρους Αλβανούς για την ανεξαρτησία τους) πως η συντελούμενη γενοκτονία στο Θιβέτ, είναι «πολιτιστική», όπως ο ίδιος τόνισε, και όχι «εθνική».

Ευφυώς ομιλεί περί ανάγκης αυτονόμησης και όχι  περί ανεξαρτησίας όπως τον καταγγέλλουν οι Κινέζοι (που μάλιστα τον χαρακτηρίζουν «επαγγελματία ψεύτη») και για ένα άλλο , επιπρόσθετο λόγο: Ο τουρισμός στο Θιβέτ αυξήθηκε κατά 64%  το 2007 σε σχέση με το 2006 και , από αυτούς τους τουρίστες, «οι πιο πρόθυμοι να γνωρίσουν τη βουδιστική θρησκεία και παράδοση ήταν οι Κινέζοι που έτρεχαν στους βουδιστικούς ναούς», όπως γράφει ο –μη δυνάμενος να μας πείσει πως δεν είναι φανατικός θιασώτης του βουδισμού, Pico Iyer στο ρεπορταζιακού ύφους κείμενό του «Ο αγώνας ενός μοναχού» (περιοδικό Τime, τεύχος 31^ης Μαρτίου). O Iyer , ο οποίος αποπειράται να διερευνήσει το πώς και αν ο Δαλάϊ Λάμα μπορεί να φέρει την ελευθερία για την πατρίδα του μιλώντας ταυτόχρονα για ειρήνη και αποφυγή της βίας, προβαίνει σε μία άκρως ενδιαφέρουσα εκτίμηση: «Σε 30 χρόνια από τώρα, το Θιβέτ θα κατοικείται από 6 εκατομμύρια Θιβετιανούς και 10 εκατομμύρια Κινέζους βουδιστές».

Αυτή η δημοσιογραφική εκτίμηση, είναι και ο λόγος για τον οποίον ο Λάμα, μιλάει για «αυτονομία» και δεν έχει λόγο να αναδεικνύει ένα πολεμοχαρές προφίλ για την επίτευξη των στόχων του.

Αντίθετα, η  Κίνα , δεν θα μπορούσε  παρά να δείχνει «ατεγκτη» αδιαφορώντας για επιλεκτικά μποϋκοτάζ  στους Ολυμπιακούς αγώνες.  Ας μη ξεχνάμε πως αποκαλεί το Θιβέτ «Ζιζάγκ», δηλαδή το θησαυρό της, το «θησαυροφυλάκιο της Δύσης», αφού, με ή χωρίς την ανάδυσή της σε υπερδύναμη, το Θιβέτ είναι για αυτήν «η καρδιά» της εθνικής της ασφάλειας: όποιος κατέχει το Θιβέτ, τη «Στέγη του κόσμου», το «υψηλότερο οροπέδιο του κόσμου», ελέγχει  την Ασία, και ορθώς συμπληρώνει και ο σινολόγος /οικονομολόγος Αντριου Φίσερ: «Η Κίνα θέλει να ελέγχει τους υδάτινους πόρους που όλοι ξεκινούν από το Θιβέτ, και να αισθάνεται το μέρος αυτό ως «εξέδρα» της».

Οι απειλές για μποϋκοτάζ στους Ολυμπιακούς αγώνες, δεν την πτοούν ως εκ τούτου, αφού ,είτε με, είτε χωρίς το Μάο, τα γεωπολιτικά της συμφέροντα αναφορικά με το Θιβέτ δεν έχουν διαφοροποιηθεί τα τελευταία 60χρόνια. Ακόμα και η Ινδία που υποτίθεται πως «φιλοξενεί» επί χρόνια το Λάμα, γνωρίζει πως αν το Θιβέτ αυτονομηθεί, θα εγερθεί ζήτημα με την Κίνα και για τις δικές της «γκρίζες» περιοχές του κρατιδίου Αρουνατσάλ Πραντές.

Επιπλέον, όπως πολύ ειλικρινά δήλωσε ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Μπερνάρ Κουσνέρ όταν τέθηκε το θέμα της επιβολής  ευρωπαϊκού μποϋκοτάζ  στους Ολυμπιακούς προς «συνετισμό» της Κίνας, «Η Κίνα είναι σήμερα το ¼ της παγκόσμιας αγοράς». Εμμέσως πλην σαφώς δηλαδή, εξέφρασε «με άλλα λόγια» ο,τι είπε  και ο ευφυής Δαλάϊ Λάμα: « χρειάζεται υπομονή με την Κίνα». 

Αλλά, υπό αυτήν την έννοια, το ανακύπτον  ερώτημα είναι άλλο: Η  «σκληρή»  Κίνα εναντίον της οποίας έχουν ξεσηκωθεί αυτή τη στιγμή εκατοντάδες οργανώσεις παγκοσμίως ανακηρύσσοντάς την σε ηγέτιδα χώρα στον τομέα της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενοχλείται πραγματικά   με το Λάμα;

Όπως πολύ σωστά σχολίασαν τα ΜΜΕ, «αν δεν υπήρχε ο Δαλάϊ, η Κίνα θα έπρεπε να εφεύρει έναν», ακριβώς για να υπενθυμίζει και να επιδεικνύει στη Δύση  «τα δόντια της». Άλλωστε, ο απερχόμενος πρόεδρος Μπους, είναι αυτός που μερίμνησε για να βγει η Κίνα από τη  μαύρη λίστα των κρατών που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα…

Ο Δαλάϊ Λάμα από την άλλη, ως ηγέτης του Λαμαϊσμού (της θιβετιανής εκδοχής του βουδισμού), γνωρίζει πολύ καλά να αντέχει και να «απορροφά» τις δονήσεις της πολιτικής ίντριγκας: Σύμφωνα με τον Iyer του Economist, «… επί 33 χρόνια που γνωρίζω τον Λάμα, βλέπω ότι αγαπημένες του λέξεις είναι οι « λογικός», «ρεαλιστής», «ερευνώ», «αναλύω», «διερευνώ».

Τι σημαίνει αυτή η παρατήρηση του Ιyer αν όχι τη βαθιά πολιτική κουλτούρα και παιδεία του κατά τα λοιπά  μοναχού Λάμα, μια παιδεία που μάλιστα αγγίζει και θυμίζει τα συστατικά της realpolitik ;

Θα συμφωνούσαμε βέβαια –γιατί όχι;- στην καταληκτική διαπίστωση του Iyer: «… Ο Λάμα, ο ήρεμος επιστήμονας με τα καλογερίστικα ρούχα του, έχοντας τη μανία να αναζητεί τη βαθύτερη αιτία των πραγμάτων, θα συνεχίσει να επισημαίνει ότι η μόνη επανάσταση διαρκείας και μαζί αυτή που μπορεί να μας βοηθήσει σε έναν καλύτερο κόσμο, είναι αυτή που ξεκινά από μέσα μας».

Ωστόσο, μέχρι να συντελεστεί η εσωτερική αυτή επανάσταση,  οι Θιβετιανοί εξακολουθούν να βασανίζονται, να εκτελούνται, να υποφέρουν, να βλέπουν τον πολιτισμό και την κουλτούρα τους σε διαδικασία «καταστολής». Ασχέτως του αν, γιατί , πότε και για ποιους λόγους οι άνθρωποι αυτοί των Ιμαλαϊων βρίσκουν συμμάχους στον αγώνα τους, ασχέτως του αν ο Λάμα ο 14^ος ή ο 15^ος είναι ο επίγειος Θεός τους,  η ουσία παραμένει η αυτή: Οι ίδιοι βιώνουν επί χρόνια και χρόνια τη στέρηση της ελευθερίας τους. Ακριβώς όπως τη βιώνουν και οι βορειοκορεάτες.

(ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 30-03-08)