Το λημέρι

Της: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

«Δεν αρκεί να ξεφορτωθούμε τους Οσαμα και τους Σαντάμ και τους Αραφάτ», έγραφε στις 5 Ιουλίου του 2002 ενθουσιώδης και αποφασιστικός ο Τόμας Φρίντμαν των «Νιου Γιορκ Τάϊμς», «αλλά πρέπει να βοηθήσουμε τους φιλελεύθερους Άραβες διανοούμενους στη δημιουργία μιας πολιτικά λαμπρής Μέσης Ανατολής..» , γιατί διαπίστωνε πως «..ο αραβικός κόσμος είναι σε σταυροδρόμι ..η θεμελιώδης επιλογή του έγκειται στο αν θα επιλέξει μεταξύ της αδρανειας …ή της αραβικής αναγέννησης»..

Τεσσεράμισι χρόνια μετά, αξίζει να δει κανείς την εξέλιξη του αραβικού κόσμου, και ακριβέστερα, το πώς τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Περσικού Κόλπου(ΣΣΚ) αντιλαμβάνονται τη θέση τους στην περιοχή και τον κόσμο γενικότερα. Ας μιλήσουμε λοιπόν διαπιστωτικά, και δομώντας τις διαπιστώσεις που ακολουθούν, στη βάση της δήλωσης που έκανε προχθές ο βασιλιάς Αμπντάλα της Σαουδικής Αραβίας, μιας δήλωσης που πέρασε στα «ψιλά», εξαιτίας της έμφασης που δόθηκε στα ευρωτουρκικά και στην υπερπροβλημένη δολοφονία του πράκτορα Λιτβινένκο: « η Αραβική περιοχή μας είναι ασύχαστη και υπό συνεχή απειλή. Είναι σαν βαρέλι με πετρέλαιο που περιμένει μια σπίθα για να εκραγεί», δήλωσε κηρύσσοντας την έναρξη της 27^ης συνόδου των έξι αραβικών χωρών του Κόλπου. Tα λόγια του έγιναν πρωτοσέλιδο στους «Τάϊμς του Κουβέϊτ» υπό τον τίτλο «η Μέση Ανατολή περιμένει την έκρηξή της» με το σχολιασμό «ο βασιλιάς σπάνια αναπτύσσει τόσο έντονη ρητορική».

Διαπίστωση πρώτη: οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν –κατά δήλωση τους- την εκπόνηση ειρηνικού ενεργειακού προγράμματος, «ανοικτού και όχι μυστικού, μόνο για ειρηνικούς σκοπούς».Αποφασισμένες να αναδυθούν σε περιφερειακές πυρηνικές δυνάμεις, την ίδια στιγμή που ζητούν ανοικτά από το Ισραήλ να δεχθεί επιθεωρητές στο έδαφός του ως κράτος κατέχον πυρηνικά όπλα.

Διαπίστωση δεύτερη: εκτιμώντας ότι το Ιράκ βαδίζει στο χάος, οι χώρες του Κόλπου αποφάσισαν τη σύσταση κοινού προγράμματος λήψης μέτρων για να διασφαλιστούν στη νέα εποχή οι πετρελαϊκές τους οδοί, τα σύνορα τους από πρόσφυγες και από λαθρεμπόρους όπλων. Για το λόγο αυτό, δεσμεύθηκαν έναντι των ΗΠΑ να στηρίξουν την κυβέρνηση του Ιράκ και τον πρωθυπουργό Μαλίκι- κίνηση συνετή και έξυπνη από μέρους τους, καθώς οι χώρες του Κόλπου έχουν στα εδάφη τους όχι αμελητέα ποσότητα σιιτικών μειονοτήτων. Η κίνηση τους δε αυτή, δεν φαίνεται να είναι (πλέον)προϊόν εξάρτησης τους από τις ΗΠΑ , αλλά απόρροια της επιφύλαξής τους έναντι των νέων προτάσεων του Iraqi Study Group. Το τελευταίο, μιλά ως γνωστό για την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στη Μ Ανατολή και την ανάγκη δέσμευσης της Συρίας και του Ιράν στον αγώνα σταθεροποίησης του Ιράκ, κάτι που ηχοί «ωραίο», αλλά που για τις αραβικές πετρελαιαγωγούς χώρες «μυρίζει» το δόγμα του Νίξον για τη Μ Ανατολή που κατέρρευσε το 1980, ένα χρόνο δηλαδή μετά την πτώση του Σάχη στο Ιράν. Τότε ο Νίξον μιλούσε( twin pillar policy)για την ανάγκη μη ανάμιξης των ΗΠΑ στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών του Κόλπου, για ενθάρρυνση της ιρανοσαουδικής συνεργασίας και για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων των αραβικών κρατών(κυρίως της Σαουδικής Αραβίας).Σήμερα, οι Άραβες φαίνεται πως αντιλαμβάνονται άριστα ότι ούτε οι «μυρωδιές», οι ομοιότητες δηλαδή με περασμένα «δόγματα» δεν είναι πια εφαρμόσιμες στην περιοχή, εκτιμώντας ότι η νέα αμερικανική στρατηγική στην πραγματικότητα δεν μειώνει σε τίποτα τον αραβικό φόβο περί οριστικού βυθίσματος του Ιράκ στο χάος, αντίθετα, λειτουργεί ως «ρίξιμο της μπάλας και στους γείτονες».

Με τη λογική λοιπόν της πολιτικής των «ίσων αποστάσεων», ( η τρίτη διαπίστωση), υπενθυμίζουν στις ΗΠΑ ότι εκείνες νιώθουν να απειλούνται από το Ιράν και όχι τα κράτη του Κόλπου. Την ίδια στιγμή, συμμετέχουν στη ναυτική άσκηση (τον περασμένο μήνα) επιβεβαιώνοντας την αγαστή συνεργασία της με της φίλες ΗΠΑ και προσπερνούν τα ειρωνικά σχόλια του Αχμαντινετζαντ « μήπως είναι καλύτερα να οργανώσετε μόνοι της το σύστημα ασφάλειας της ;» Της μη λησμονούμε , ότι η συνεργασία ΗΠΑ και χωρών του Κόλπου σε θέματα εξοπλισμών όχι μόνο υφίσταται, αλλά είναι σε μία από της καλύτερες φάσεις της.

Διαπίστωση τέταρτη: οι έξι χώρες του Κόλπου επιθυμούν φέτος να κάνουν ορατά τα ίχνη έναρξης της λειτουργίας μιας κοινής αγοράς, με στόχο τη δημιουργία ενιαίου αραβικού νομίσματος το 2010. Η «αναγέννηση των αράβων» για την οποία μιλούσε ο Φρίντμαν το 2002, μεταφράζεται για τους Άραβες , όχι σε ανάγκη παροχής δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες ή στην απαλλαγή τους από τη μπούργκα, αλλά στη λήψη της στρατηγικής απόφασης μετατροπής του 10% των, συναλλαγματικών αποθεμάτων , ύψους 29 δις δολαρίων, σε ευρώ!

Αντιγράφω τους «Φαϊνανσιαλ Τάϊμς» , στους οποίους ο Σουλτάνος Μπιν Νασερ Αλ Σουαϊντί, διοικητής της Κεντρικής τράπεζας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, έδωσε σχετική συνέντευξη: « …οι χώρες του Κόλπου της Αραβίας θα άρουν τη σύνδεση με το δολάριο και θα επιτρέψουν ελεύθερη συναλλαγματική διακύμανση , μετά την εισαγωγή ενιαίου νομίσματος, που προγραμματίζεται να έχει γίνει πραγματικότητα ως το 2010». Οι αναλυτές σχολίασαν τη συνέντευξη αυτή, δίνοντας έμφαση στο ότι η οικονομική ενοποίηση των χωρών του Περσικού Κόλπου τέθηκε ως προοπτική επί τάπητος τον περασμένο Μάρτιο, όταν ο Λευκός Οίκος παρενέβη κατά της εξαγοράς αμερικανικών λιμανιών από τη Dubai ports, αλλά ο Σουλτάνος ( και εδώ είναι το μήνυμα για τις ΗΠΑ , θα μπορούσε να πει κανείς στον Φρίντμαν) επιμένει: «τα σχέδια για τη νομισματική ενοποίηση έχουν οικονομική και όχι πολιτική βάση».

Διαπίστωση πέμπτη: τα έξι κράτη του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Μπαχρεϊν, Ομάν, Κουβέϊτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ) είναι καλοί μιμητές των ….καλών της Δύσης! Έτσι, προκειμένου να πετύχουν τη νομισματική ενοποίηση τους, αντιγράφουν από την ΕΕ τη θέσπιση κριτηρίων ενοποίησης, όπως: το έλλειμμα του προϋπολογισμού κάθε κράτους να μην ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος να μη ξεπερνά το 60% του ΑΕΠ και ο πληθωρισμός το 2%… Σημειώνεται πως , το Ομάν (το οποίο, στην επικαιρότητα την ελληνική προσφάτως ήρθε όταν πήρε την πρωτοβουλία να πείσει τα άλλα πέντε κράτη του Κόλπου για την αναγνώριση του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους και την αναβάθμιση τους εντός του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου)δήλωσε ότι δεν πληροί στην παρούσα φάση τα κριτήρια της ένωσης, ως εκ τούτου θα καθυστερήσει την ένταξή του στην ενιαία αραβική αγορά.

Διαπίστωση έκτη: καλοί μιμητές της Δύσης, αλλά και αναζητητές των συμφερόντων τους! Στην πρόσφατη Σύνοδό τους, οι έξι αποφάσισαν να επαναφέρουν πρόταση που είχε τεθεί παλιότερα, περί περιορισμού των ετών παραμονής ξένων εργαζομένων στα αραβικά εδάφη. Έτσι, προκειμένου να προλάβουν την άσκηση διεθνούς πίεσης για παροχή υπηκοότητας στους δυτικούς που διαμένουν σε χώρες του Κόλπου, οι ηγέτες των έξι χωρών του Κόλπου, επανεξετάζουν την ιδέα της παροχής αδείας παραμονής μόνο για έξι χρόνια. Το ζήτημα αφορά 12.000.000 αλλοδαπούς.

Διαπίστωση έκτη: αν ο κόσμος δεν αλλάζει τελικά -και δεν πείθεται να αλλάξει- διά των όπλων, στην περίπτωση των Αραβικών πετρελαιαγωγών χωρών , φαίνεται πως αλλάζει διά του ενιαίου νομίσματος. Η αραβική αναγέννηση, την οποία ευχόταν ο Τόμας Φρίντμαν το 2002, φαίνεται πως είναι λοιπόν προ των πυλών. Δεν είμαι σίγουρη για το αν ο αμερικανός αρθρογράφος την εννοιοδοτούσε έτσι ακριβώς όπως την εννοιοδοτούν σήμερα οι ηγέτες των έξι του ΣΣΚ, αλλά σίγουρα είναι εξέλιξη που αναγκάζει τους δυτικούς σε επαναθεώρηση στρατηγικών και τρόπων προσέγγισης με τον αραβικό κόσμο.

Δημοσιεύθηκε στην  “Απογευματινή της  Κυριακής”, στις 17-12-2006