Το λημέρι

Tης: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ *

Mια ακόμα «Παγκόσμια Ημέρα», αυτή τη φορά κατά του καπνίσματος, είναι η αυριανή, και , για άλλη μια φορά τα Διεθνή ΜΜΕ θα «βομβαρδίσουν» τη διεθνή κοινή γνώμη με διαπιστώσεις για τους κινδύνους που εγκυμονεί για την υγεία η βλαβερή αυτή συνήθεια. Η «μαύρη» από τον καπνό αλήθεια είναι εντούτοις πως, η 31^η Μαϊου 2008, θα βρει καπνιστές και μη καπνιστές να προβληματίζονται , όχι τόσο για τις συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία τους, όσο για το αν η επιχειρούμενη νομοθετικά-τουλάχιστον επί ευρωπαϊκού εδάφους-σταδιακή .. καπνοαπαγόρευση στους δημόσιους χώρους και στους χώρους εργασίας, εμπεριέχει ικανή δόση υπερβολής στη φιλοσοφία της.

Αυτή τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι Έλληνες καπνιστές και μη, γνωρίζουν πολύ καλά πως , σε παραπάνω από τις μισές ευρωπαϊκές χώρες, το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους και στο χώρο εργασίας, συνεπάγεται επιβολή προστίμου έως και 3000 ευρώ, ενώ, οι ενεργοί καπνιστές, έχουν ήδη προχωρήσει στην ίδρυση .. «συλλόγων για το δικαίωμα στην ελεύθερη επιλογή», αφού νιώθουν πως βρίσκονται στο στόχαστρο κάθε φορά που επιχειρούν να ανάψουν ένα τσιγάρο: «με συγχωρείτε, θα βγω για λίγο στο πεζοδρόμιο να καπνίσω, γιατί δεν επιτρέπεται εδώ», λες στους συνδαιτυμόνες σου σε ένα γερμανικό εστιατόριο, και παρατάς την παρέα, βγαίνεις μόνος στο δρόμο και επιστρέφεις στο μαγαζί ρωτώντας «τι λέγατε χωρίς εμένα»;

Άλλοι καιροί άλλα ήθη…

Το θέμα είναι ότι η αντικαπνιστική υστερία-γιατί ενίοτε τέτοιες διαστάσεις παίρνει η απαγόρευση- δεν ανησυχεί διόλου τους γεννήτορες αυτού που αποκαλείται «οικονομία της νικοτίνης». Οι καπνοβιομηχανίες, παρά τη δυτική πολιτική περί «ενός κόσμου χωρίς καπνό», μια χαρά τζίρους κάνουν, και, το μόνο ουσιαστικό πρόβλημα, φαίνεται να έχουν οι παθητικοί καπνιστές σε χώρους εργασίας όπου το κάπνισμα ακόμα επιτρέπεται.

Στην Ελλάδα, τόσο σε δημόσιες επιχειρήσεις όσο και σε ιδιωτικές, είναι γεγονός πως καταβάλλονται γενναίες προσπάθειες για να διατίθενται ξεχωριστές αίθουσες εντός του χώρου εργασίας, ώστε να μπορούν οι υπάλληλοι που καπνίζουν να «κάνουν ένα τσιγάρο’ αμέριμνα στα λίγα λεπτά του εργασιακού διαλείμματος τους.

Τι γίνεται όμως όταν στο χώρο εργασίας δεν διατίθεται τέτοια αίθουσα;

«Επιστρατεύονται» –ή, καλύτερα, θα έπρεπε να επιστρατεύονται-τόσο από καπνίζοντες όσο και από μη καπνίζοντες, έννοιες όπως «ευγένεια», «διακριτικότητα», «συμβιβασμός», είναι η απάντηση, μια απάντηση προβαλλόμενη ως η αναπόφευκτη «μέση λύση», η «χρυσή τομή», που δεν θα κάνει, ούτε τους καπνιστές να «εισπράττουν» ρατσισμό από τους μη καπνιστές, ούτε τους μη καπνίζοντες να νιώθουν θύματα των φουγάρων…

Έτσι, καλό θα ήταν , οι συνάδελφοι καπνιστές

-να μην κάνουν υποκριτικές και κουτοπόνηρες ερωτήσεις του τύπου: «δεν σε πειράζει να καπνίσω, σε πειράζει;»,και συγχρόνως να βγάζουν το κουτί με τον καπνό από τη τσέπη. Η ερώτηση είναι μία και σαφής: «μπορώ να καπνίσω»; Διαφορετικά, ας μη ξεχνάμε, ότι τόσο των καπνιστών όσο και των μη καπνιστών υπαλλήλων και συναδέλφων τα νεύρα, είναι ευαίσθητα, και , πολλοί άνθρωποι, εκτός από το ότι δεν μπορούν να τρώνε «όλον τον καπνό στη μούρη», δεν μπορούν να τρώνε –τουλάχιστον όχι τόσο φανερά- και την κοροϊδία στη μούρη…

-περί «καπνού στη μούρη»: Συνάδελφοι καπνιστές, ακόμα κι όταν καπνίζουμε σε περιβάλλον όπου οι συνάδελφοι «δεν έχουν και μεγάλο πρόβλημα» με τον καπνό, ακόμα κι αν είμαστε στο δικό μας, ξεχωριστό γραφείο, από τη στιγμή που μπαίνει «στο χώρο μας» συνάδελφος για να συνεργαστεί με μας ή να ρωτήσει κάτι, στοιχειώδεις κανόνες ευγένειας ορίζουν να μην του φυσάμε τον καπνό κατά πρόσωπο με το επιχείρημα « είμαι στο γραφείο μου, αν δεν σ αρέσει, τράβα στο δικό σου».

-σούπερ σος: όταν πετάμε (θεωρώ αυτονόητο ότι όλοι το πράττουμε)τις «γόπες» στο καλάθι των αχρήστων, προσέχουμε τυχόν άναμμα επικίνδυνης φλογίτσας από «στάχτρες» που πετάχτηκαν στον κάδο απορριμμάτων ενώ ακόμα σιγόκαιγαν. Οι στίβες των χαρτιών είναι εξαιρετικό προσάναμμα… Εξάλλου, και οι Έλληνες εργοδότες, να στε σίγουροι πως διαβάζουν εφημερίδες: Ξέρουν πολύ καλά για έρευνες τύπου « χίλια δολάρια το χρόνο κοστίζει ο υπάλληλος που καπνίζει»(έρευνα Seattle University”, 2000) και καραδοκούν … η «μείωση της παραγωγικότητας» λόγω ενεργητικού καπνίσματος μόνο μύθος δεν είναι για τα αφεντικά…

Σειρά των υπαλλήλων –«παθητικών καπνιστών»:

Έχετε δίκιο: είναι ανυπόφορος ο καπνός και αισθάνεστε «βλάκες» ή και σε αδιέξοδο όταν προσπαθείτε να πείσετε ευγενικά τους (λιγοστούς ευτυχώς) αγενέστατους και ατομιστές συναδέλφους σας ότι δεν μπορείτε άλλο να εισπνέετε τον καπνό. Μήπως , δεν τους έχετε προσεγγίσει σωστά; Οι καπνιστές, ειδικά μετά την ευρωπαϊκή «υστερία» της απαγόρευσης της αγαπημένης τους συνήθειας σε ανοικτό χώρο, στην πραγματικότητα αισθάνονται πως είναι συνεχώς στο στόχαστρο, έχοντας κατά βάθος (ή στο πολύ βάθος, αλλά μια φορά… στο βάθος!) τη ψυχολογία του «κακού παιδιού» που τείνει να αισθάνεται και …’απροσάρμοστο»! Αυτό οφείλεται και στη «διδακτική»-καταγγελτική στάση των μη καπνιζόντων. Οι καπνιστές όμως, οσμίζονται στον αέρα αν τους πλησιάζεις γιατί όντως δεν αντέχεις τον καπνό, ή τους πλησιάζεις περισσότερο για να τους «κατηχήσεις» περί των «κινδύνων για την υγεία»… Μην τους κάνετε λοιπόν με τη στάση σας να αισθάνονται πως αυτοί είναι οι αδύναμοι και εσείς οι δυνατοί που δεν έχετε εξαρτήσεις. Δυστυχώς, όλοι έχουμε και εξαρτήσεις, όσο και εμμονές…

-Εμμονές: Ο κίνδυνος από το παθητικό κάπνισμα είναι πολύ μεγάλος έως μέγιστος. Αλλά και η κοινωνία της πληροφορίας η οποία ‘τρεχει» με εκπληκτική ταχύτητα, συχνά λειτουργεί αγχωτικά για τα μέλη μιας κοινωνίας που , ακούγοντας «την είδηση» με συχνότητα βολών βομβαρδιστικού, νιώθουν διαρκώς γύρω τους μι αίσθηση αόρατου κινδύνου: Αν κάθε μέρα ακούμε για το πόσο βλαβερό είναι το κάπνισμα, είναι πιθανό να ..συνηθίσουμε και να αδιαφορήσουμε άρα και να πορωθούμε, συνεχίζοντας να καπνίζουμε είναι εξίσου πιθανό να αποκτήσουμε και τάσεις υποχονδρίας, εμμένοντας σαν «πρώτη σκέψη το πρωϊ και τελευταία το βράδυ» στη λογική του ότι «αυτός ο συνάδελφος που καπνίζει, με σκοτώνει». Καμιά φορά «σκοτώνουν» εξίσου υπουλα κι άλλα πράγματα, όπως η κακή διατροφή, η «χολωμένη» ψυχή και ορισμένες «έμμονες ιδέες». …

Όσο για το (καθιερωμένο)μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καπνίσματος; Αν δεχτούμε ότι το τσιγάρο είναι πάθος, οι μεν καπνιστές ας προσπαθήσουμε να το περικόψουμε και οι μη καπνιστές ας δείξουμε επιείκεια όταν «μας παίρνει» αναλογιζόμενοι τα δικά μας, διαφορετικά πάθη. Διαφορετικά, πλην…πάθη!

* Δημοσιεύθηκε στην Α-Donna της “Απογευματινής” 30-05-08