Το λημέρι

Της: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

Με τη σύλληψη του πάλαι ποτέ ηγέτη των Σέρβων και νυν κατηγορούμενου για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και μαζικές διώξεις Βόσνιων μουσουλμάνων (1992-1995) Ράντοβαν Κάρατζιτς, την περασμένη Δευτέρα, από την ίδια τη σερβική αστυνομία, «άνοιξε ο δρόμος της χώρας για την Ευρώπη και απεγκλωβίστηκε από το κακό παρελθόν της, αφού μόνη της παρέδωσε στη Δικαιοσύνη το χασάπη των Βαλκανίων», όπως τονίστηκε από τα δυτικά ΜΜΕ την επαύριον της σύλληψης.

Πριν περάσουν όμως 72 ώρες από το «ιστορικό γεγονός» , η Ευρώπη επανατοποθετήθηκε ως προς το θέμα: Ο κοινοτικός Επίτροπος για τη Διεύρυνση, Όλι Ρεν, υπενθύμισε ότι απαιτείται ομοφωνία για την υποδοχή νέου (υποψήφιου)μέλους και ο ενθουσιασμός υποχώρησε.

Σε κάθε περίπτωση, ασχέτως του κατά πόσο ο ευρωπαϊκός δρόμος της Σερβίας άνοιξε ή παραμένει μετ εμποδίων, το σίγουρο είναι πως η σύλληψη Κάρατζιτς οδήγησε πολλούς από τους πρωταγωνιστές-πολιτικούς και στρατιωτικούς – του καιρού του Σερβοβοσνιακού πολέμου, πρωτίστως να εκφράσουν –με χειμαρρώδες μάλιστα ύφος- ανοικτά τα αισθήματά τους για τον «χασάπη των Βαλκανίων»και δευτερευόντως να τοποθετηθούν με σαφήνεια για την πολιτική σημασία της σύλληψης αυτής.

Πρώτη και καλύτερη η Αμερικανική κυβέρνηση του απερχόμενου Τζωρτζ Μπους (ο οποίος διακαώς επιθυμεί να τελειώνει οποιαδήποτε εκκρεμότητα στα Βαλκάνια πριν τις αμερικανικές εκλογές), συνεχάρη τον μόλις δύο εβδομάδων Σέρβο πρωθυπουργό Μίρκο Τσβέτκοβιτς για τη σύλληψη Κάρατζιτς: «.. ευχαριστούμε τους ανθρώπους που έφεραν σε πέρας την επιχείρηση με επαγγελματισμό και θάρρος..», ανακοινώθηκε από το Λευκό Οίκο, ενώ ο αρχιτέκτονας της συμφωνίας Ντέϊτον το 1995, Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, έγραψε στους «Νιου Γιορκ Τάϊμς»: « Μισούσα αυτούς τους ανθρώπους(Κάραζιτς και Μλάντιτς) για ό,τι είχαν κάνει. Εξαιτίας τους, πέθαναν οι Bob Frasure, Joe Kruzel και Nelson Drew, όταν το στρατιωτικό τους όχημα έπεσε σε ενέδρα στο Σεράγιεβο», και συνεχίζει , εξηγώντας για ποιο λόγο η διεθνής κοινότητα χαίρεται τόσο πολύ για την παράδοση Κάραζιτς: όχι μόνο επειδή συνελήφθη, αλλά επειδή συνελήφθη από τις ίδιες τις σερβικές αρχές».

Η φράση είναι πρόδηλη του συναισθηματισμού που διέπει τον αρθρογράφο και της ψυχολογικής σημασίας που ο ίδιος αποδίδει στην εξέλιξη αυτή: ο σερβικός λαός που αντιστεκόταν, έπαψε να αντιστέκεται και «κατάλαβε το συμφέρον του».

Έστω. Θεωρούν δηλαδή οι ηγέτες και αξιωματούχοι των δυτικών χωρών πως «έχουν τελειώσει» με τον Κάραζιτς και με ό,τι αυτός αντιπροσώπευε για τη χώρα του;

Η απάντηση ουσιαστικά αφορά την περιλάλητη «σημασία της σύλληψης», και είναι αρνητική: Όχι, ο στόχος των δυτικών αναφορικά με την υπόθεση «Σερβία και Κάραζιτς» είναι κατά τα τρία τέταρτα περατωθείς. Υπολείπεται άλλο ένα. Κι αυτό , για τρεις λόγους.

Πρώτον, ο Χόλμπρουκ, αποκαλεί τον Κάραζιτς «Μπιν Λάντεν των Βαλκανίων», κοινώς, τρομοκράτη.Δεν αρκεί όμως η σύλληψη ενός τρομοκράτη, αλλά απαιτείται και η υποδειγματική καταδίκη και τιμωρία του, προκειμένου να καταστεί σίγουρο ότι παρόμοιες τρομοκρατικές πράξεις δεν θα επαναληφθούν, και πως, αν επιχειρηθούν, οι εμπνευστές και αυτουργοί θα τιμωρηθούν και εκείνοι υποδειγματικά, ακριβώς όπως θα γίνει και στην περίπτωση του γιατρού «Ντάμπιτς», όπως λεγόταν βάσει της πλαστής του ταυτότητας ο μέχρι πρότινος φυγόδικος. Σε αυτό το σημείο όμως είναι που ανακύπτει ο ρόλος του ομολογουμένως όχι και τόσο δημοφιλούς Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.

Συγκεκριμένα: παρά την άσκηση ‘έφεσης από το συνήγορο του Κάρατζιτς και παρά την αυστηρή ρωσική επισήμανση πως «το πού θα δικαστεί ο Κάραζιτς είναι υπόθεση της Σερβίας και μόνο», είναι δεδομένο πως τελικά ο «γιατρός με τα γένια» θα δικαστεί στο δικαστήριο της Χάγης, αυτό που συστήθηκε από το 1993 με στόχο να δικάσει τους φερόμενους ως εγκληματίες πολέμου στη δεκαετία του 1990 στα ταραγμένα Βαλκάνια. Χίλιοι εκατό υπάλληλοι από 82 διαφορετικές χώρες απασχολούνται στο Δικαστήριο αυτό, για το οποίο «η σύλληψη αυτή συνιστά πρώτης τάξης ευκαιρία για να διορθώσει την κακή εικόνα του».

Πώς φτάσαμε στο παράδοξο να έχει κακή φήμη ένα Διεθνές Δικαστήριο που συστήθηκε ακριβώς για να δικάσει ειδεχθείς δολοφόνους κατά της ανθρωπότητας;

Μέχρι σήμερα, οι δικαστές της Χαγης είδαν να απολογούνται ενώπιον τους 161 συνολικά άνθρωποι. Πολύ λίγοι για τα χρήματα και τους πράκτορες που εκπαιδεύτηκαν με την αποκλειστική αποστολή του εντοπισμού φυγοδίκων. Δεύτερον, το γεγονός πως αθωώθηκε ο μουσουλμάνος Βόσνιος Naser Oric που κατέσφαξε Σερβους, όπως αθωώθηκε και ο τότε αρχηγός του UCK , Ραμούς Χαραντινάϊ, ενέτεινε τις διαμαρτυρίες για απουσία αμεροληψίας και ευνοϊκή στάση προς τους Αλβανόφωνους και μουσουλμάνους κατηγορούμενους. Αν λοιπόν ο Κάρατζιτς δικαστεί αμερόληπτα, η Δικαιοσύνη θα έχει θριαμβεύσει. Πώς θα επιτευχθεί όμως αυτή η «αμερόληπτη» δίκη;

-Η απάντηση του Ντεγιάν Αναστασίγιεβιτς, δημοσιογράφου που κατέθεσε εναντίον του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στη Χάγη, είναι αποκαλυπτική του τρόπου με τον οποίον γίνεται αντιληπτή η αμεροληψία: « ..Το στρατηγικό λάθος της υπόθεσης Μιλόσεβιτς, ήταν η φιλοδοξία του δικαστηρίου να αναζητήσει την ιστορική αλήθεια και να εξηγηθούν τα πάντα στην ακροαματική διαδικασία.Ετσι, άφησαν τον Μιλόσεβιτς να μετατρέψει την απολογία σε πολιτικό φόρουμ. Με τον Κάραζιτς, πρέπει λοιπόν να αφήσουν την πολιτική και να επικεντρωθούν στα εγκλήματα. Χρειάζεται να μην είναι διαθέσιμοι μαζί του».

Το ίδιο ζητεί και ο Λόρδος Ντέϊβιντ Όουεν, ο πρώην ΥΠΕΞ της Βρετανίας : «να του απαγγείλουν λίγες και «δυνατές» κατηγορίες για να του επιβληθεί ποινή και να ολοκληρωθεί η ακροαματική διαδικασία πριν το 2010, οπότε και έχει προγραμματιστεί να τερματιστεί η λειτουργία του Δικαστηρίου.

Για αυτήν την τωρινή βιασύνη του να είναι κατά το δυνατόν «σύντομη» η δίκη του χασάπη Κάραζιτς, τη δική της ερμηνεία έδωσε παλιότερα με δήλωση της η κόρη του Κάρατζιτς , Σόνια. Σύμφωνα με αυτήν, σε δείπνο στο Πάλε, πέρυσι, η Σόνια θυμήθηκε μια συναντηση των ξένων μυστικών υπηρεσιών στην Αθήνα την Άνοιξη του 1995, με τον πατέρα της, στον οποίον έδιναν εγγυήσεις για ασυλία. Σύμφωνα με τη Σόνια (Guardian, 23.7.08) « αυτός συγκέντρωσε την οικογενεια και τους είπε ότι θα εγκατέλειπε κάθε πολιτική δραστηριότητα με αντάλλαγμα την εγγυημένη του ελευθερία. «Είναι πολλοί αυτοί που συχνά καυχώνται για τα διπλωματικά τους επιτεύγματα σε βιβλία που συνήθως γράφουν «αργότερα», ξεχνώντας όμως αυτά που έλεγαν τότε και τα οποία δεν θέλουν να έρθουν στο φως. Ο πατέρας μου τα ήξερε αυτά, και αν δικαστεί, θα έχει την ευκαιρία να τα πει, ένα προς ένα, όλα όσα ξέρει για εκείνους».

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίον η «σύλληψη Κάρατζιτς είναι καλό νέο αλλά όχι αρκετή», είναι πως η Σερβία δεν παρέδωσε ακόμα τον στρατιωτικό ηγέτη των Σερβοβοσνιων, τον Ράτκο Μλάντιτς, αυτόν για τον οποίον ο στρατηγός Σερ Μαϊκλ Ρόουζ, τέως διοικητής των δυνάμεων του ΟΗΕ στη Βοσνία, είπε: «δεν πιστεύω να πιαστεί ζωντανός ο Μλάντιτς. Είναι ο ήρωας τους, το σύμβολο του μαχητή της αδούλωτης Σερβίας», υπονοώντας πως, ή θα αυτοκτονήσει αν συλληφθεί, ή θα «τον φάνε οι ίδιοι» για να μην καμφθεί άλλο το ηθικό του σέρβου που τώρα «ταπεινώνεται»…

*Και τέλος, για τον απερχόμενο Μπους, «εκκρεμότης μηδέν στα Βαλκάνια» θα υπάρξει αν λυθεί το Σκοπιανό, αλλά και όταν η εθνικιστική Σερβία εκλείψει, σύμφωνα με την πεποίθηση ΗΠΑ και ΕΕ διά της παράδοσης ενός ακόμα εθνικιστικού συμβόλου της , του Μλάντιτς και κάτι ακόμα: Η Σερβία θα έχει «δικαίωμα στο (ευρωπαϊκό)φως», όταν ο Πρόεδρος της, ο Τάντιτς, πειστεί να αναγνωρίσει το Κόσοβο. –

Για τον ίδιο τον Κάρατζιτζ, ποια εκκρεμότητα μπορεί να του απομένει, το γνωρίζει μόνον ο ίδιος. Πιθανόν, όταν τον έβαλαν οι συμπατριώτες του με δεμένα μάτια στο αυτοκίνητο που τον μετέφερε για ανάκριση, να σκέφτηκε, ως ασκών την εναλλακτική ιατρική και οπαδός της γιογκα και των κινεζικών ρήσεων ,αυτός, ο κάποτε αντιπροσωπεύων την Ορθόδοξη Σερβία, μια κινεζική και όχι Πατερική φράση που χε στην ιστοσελίδα του: «Αυτός που προδίδει τους δικούς του, πρέπει να θαφτεί σε δύο τάφους». Πιθανόν. Το μόνο σίγουρο, είναι ότι η σύλληψή του, σήμανε «μια κακή εβδομάδα για τον κόσμο της εναλλακτικής ιατρικής», όπως τιτλοφόρησε σχετικό της δημοσίευμα η βρετανική «Γκάρντιαν»…

ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ , 27-07-08