Το λημέρι

Tης: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

ΑτΚ, 4-01-09

Η Γερμανική Τράπεζα ανακοίνωσε προχθές ότι το 2009 θα είναι η χειρότερη χρονιά μετά από αυτήν του 1950. Ο Μπαρακ Ομπάμα, από τη δική του πλευρά, σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Τάϊμ» εξ αφορμής του προς τιμήν του αφιερώματος από το περιοδικό ως «προσώπου της χρονιάς», δήλωσε , μεταξύ των άλλων, δύο πολύ ενδιαφέροντα πράγματα:

Το πρώτο, ήταν πως το 2009 θα είναι μια δύσκολη χρονιά, μετριάζοντας έτσι , από λεκτικής τουλάχιστον σκοπιάς, τον αντίκτυπο της πιο «σκληρής» φρασεολογίας των (γερμανών)οικονομολόγων. Το δεύτερο, ήταν η επισήμανση πως , επί προεδρίας του, οι ΗΠΑ θα στραφούν προς τη γειτονιά τους, «στο δικό μας ημισφαίριο», όπως χαρακτηριστικά είπε.

Ξεκινώντας από το δεύτερο, την αμερικανική δηλαδή στροφή στη «γειτονιά» , δεν μπορεί κανείς να μην κοιτάξει προς τη Βραζιλία,η οποία-όπως ο ίδιος ο Ομπάμα παραδέχεται στη συνέντευξη- «είναι πιο μπροστά από τις ΗΠΑ στην ενεργειακή στρατηγική της». Είναι λογικό λοιπόν να επιζητεί στενότερες σχέσεις μαζί της. Από την άλλη, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ο περιορισμός των αναπτυσσόμενων οικονομιών σαν αυτής της Βραζιλίας, στην πρόσβαση στον πιστωτικό τομέα, που «φύλαγαν» τα ανεπτυγμένα κράτη για «πρωτοχρονιάτικο μπουναμά» προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες: Ως γνωστόν,τα οικονομικα αναπτυγμένα κράτη, προσπαθώντας να αντιπαλέψουν την ύφεση, στράφηκαν στον πολλαπλασιασμό της συλλογιστικής «περνάμε στην έκδοση κρατικών ομολόγων». Μόνο που, όταν τα κρατικά αυτά ομόλογα αναμένεται να φθάσουν τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια εντός του 2009, ευνόητο είναι ότι χώρες σαν τη Βραζιλία, την Ινδία, την Κίνα, θα πληρώσουν με μεγαλύτερη δυσκολία τα εξωτερικά χρέη τους, αφού θα δυσκολεύονται στην εξεύρεση πιστωσης. Όταν λοιπόν ο Ομπάμα «στρέφεται στη γειτονιά του» κοιτώντας με θαυμασμό την ενεργειακή πορεία της Βραζιλίας, οι Βραζιλιάνοι πάλι πιθανότατα θυμούνται πως μόνο οι ΗΠΑ , ανακοίνωσαν την έκδοση κρατικών ομολόγων ύψους 2 τρις δολαρίων για το 2009.

«Γειτονιά» είναι και η Κούβα, ο κομμουνιστής ηγέτης της οποίας, μαλλον δεν μπορεί να συνεργαστεί ουσιαστικά στον τομέα της οικονομίας με την κυβέρνηση Ομπάμα, όχι τόσο λόγω της πολιτικής απομόνωσης του νησιού, όσο λόγω του ότι-πάλι προχθές- ο Φιντέλ Κάστρο ανακοίνωσε με λύπη του το πέρασμα σε μια «γενναία λιτότητα»: δραστική μείωση κρατικών δαπανών και παροχών, κατάργηση των μπόνους των επιχειρηματιών και αύξηση του χρονικού ορίου συνταξιοδότησης! Ο κομμουνιστής αυτός μίλησε για έλλειψη οικονομικής διαφάνειας στη χώρα του , χαρακτηριζοντας την «θεμελιώδες πρόβλημα» και δήλωσε: «Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές και να προσαρμόζουμε τα όνειρα μας στις πραγματικές μας δυνατότητες».

Τη συμβουλή του φαίνεται πως σκοπεύει να ακολουθήσει ο Ομπαμα, ο οποίος-πάλι στη συνέντευξή του στο Τάϊμ- δήλωσε πως, μεταξύ των πρώτων προτεραιοτήτων του θα είναι η σύσφιξη των σχέσεων του με την Κίνα, τη χώρα που , με απλά λόγια, αγοράζει εδώ και καιρό τα αμερικανικά χρέη.

Αναντίρρητα, η Κίνα, θα πληρώσει και αυτή εντός του 2009 το δικό της μερτικό στην παγκόσμια ύφεση: Και αυτή είναι ήδη αντιμέτωπη με βραδύτερες εξαγωγές, με χαμηλή κινητικότητα στην αγορά ακινήτων και με βραδύτερους ρυθμούς στους συνολικούς ρυθμούς ανάπτυξης της. Αλλά από την άλλη, σε σχέση με την ΕΕ και τις ΗΠΑ –που σημειωτέον, μόλις διέσωσαν και την χρηματοδοτική της General Motors , τη GMAC, από τη χρεωκοπία αποδεσμεύοντας 6 δις δολάρια- η Κίνα , όχι απλώς θα επιβιώσει, αλλά αναμένεται να συνδράμει κιόλας: Θα βοηθά οικονομικά κράτη με συγχρονικές επιλεκτικές επενδύσεις. Ως δε προς το τελευταίο, η ενεργειακή της επένδυση σε χώρες της Αφρικής όπως η Αγκόλα και το Σουδάν, δείχνουν και τη γεωπολιτική της αναβάθμιση.

Μιλώντας πάλι για γεωπολιτική, είναι σαφές πως, ούτε ο νεοεκλεγείς Ομπάμα στις ΗΠΑ, ούτε η οικονομικά στενάζουσα ΕΕ μπορούν να επαίρονται για πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή πολιτική σκηνή , διαρκούσης της ύφεσης. Η συσχέτιση οικονομικής δυσπραγίας και ανάδυσης νέων πολιτικών και κοινωνικών ρευμάτων είναι περισσότερο έκδηλη από ποτέ. Όπως ευστοχότατα παρατηρεί ο Ρότζερ Αλτμαν στο Φόρεϊν Αφέρς, από τη στιγμή που ο αμερικανικός καπιταλισμός καταρρέει, και , τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ περνούν σε κρταικοποίηση μορφών του οικονομικού τομέα τους, « …ο κόσμος βαδίζει σε άλλη ιστορική γωνία, όπου ο ρόλος του κράτους θα μεγαλώνει και του ιδιωτικού τομέα θα μικραίνει. …Και είναι ευτυχής συγκυρία που αυτή η μετάβαση συντελείται επί προεδρίας Ομπαμα, όμως… οι αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις θα κερδίζουν σε επιρροή και θα εντείνεται η δημιουργία ρευμάτων που θα μετατοπίζουν το παγκόσμιο κέντρο βαρύτητας μακριά από τις ΗΠΑ..»

Επανερχόμενοι στη φράση του Αμερικανού -Προέδρου σε λίγες ημέρες- « το 2009 θα είναι μια δύσκολη χρονιά», λόγοι δημοσιογραφικής εντιμότητας απαιτούν να καταγραφεί και η συμπλήρωσή της: « …Δεν έχω την κρυστάλλινη μπάλα, αλλά… αν κάνουμε σωστές επιλογές, έχω την πεποίθηση ότι θα περιορίσουμε μέρος της ζημιάς το 2009 και θα μπορούμε να αρχίσουμε να βλέπουμε το δρόμο μιας ανοδικής οικονομικής πορείας το 2010».

Είναι συνεπώς σαφές πως , έχουν δίκιο οι οικονομολόγοι που λένε ότι πλέον δεν υπάρχουν εγγυήσεις για λαμπρή έξοδο από την ύφεση. Και είναι επίσης σαφές ότι μόνο δέος προξενεί σε πολιτικούς και πολίτες πως , αυτήν την περίοδο τουλάχιστον, όλοι κοιτούν με απόγνωση σε τρεις άντρες για να «αποφανθούν» για την οικονομική μοίρα του πλανήτη: Στον Μπεν Μπερνάνκε της αμερικανικής FED, στον Ζαν Κλοντ Τρισε της ΕΚΤ και του Μασαάκι Σιρακάουα της Τράπεζας της Ιαπωνίας.

Παράλληλα, χρήζει προβληματισμού το ότι , η ισραηλινή επιχείρηση «Συμπαγές Μολύβι» στη Γαζα, επιχείρηση που μεταλλάσσεται σε «ολοκληρωτικό πόλεμο» κατά δήλωση του Ισραηλινού Υπουργού Άμυνας, έχει –μέχρι στιγμής – παράπλευρη συνέπεια την άνοδο της τιμής του μαύρου χρυσού: «ενισχύθηκε η τιμή των πρώτων υλών και του πετρελαίου», μετέδωσαν τα διεθνή πρακτορεία, αλλά το Βloomberg, μετέδωσε και μια άλλη είδηση, αφορώσα τη ..γλύκα στη ζωή μας: Με τον πόλεμο στη Γάζα, « ασθενές δολάριο και ενισχυμένο πετρέλαιο ώθησαν ανοδικά και την τιμή της ζάχαρης, ενώ στο Σικάγο το καλαμπόκι, το στάρι, η σόγια, κινήθηκαν σε τιμές ρεκόρ με ορατή την ελπίδα αύξησης των αμερικανικών εξαγωγών αφού το δολάριο παραμένει χαμηλό».

Ας περάσουμε στην Ευρώπη: Και αυτήν την εβδομάδα, τα σύννεφα πάνω από το Βρετανικό ουρανό ήταν βαριά κι ασήκωτα, μετά τις αναφορές και τις εκθέσεις για αναγκαστικές περικοπές χιλιάδων θέσεων εργασίας, επιδεινώνοντας το ήδη βεβαρυμένο κλίμα: 98 πένες ανά ευρώ ήταν η στερλίνα έναντι του ευρώ, γεγονός που συνιστά ιστορική καταγραφή για τη βρετανική οικονομία. Ο «πάτος» που έπιασε η στερλίνα έναντι του ευρώ οφείλεται στις αναφορές για περισσότερη ανεργία και τη σχεδόν νεκρική σιγή στην αγορά ακινήτων, και ο δυστυχής Γκόρντον Μπράουν, «ανακοίνωσε νέα δέσμη μέτρων». Πιο αποφασιστική έως και ..ακλόνητη ως προς την πεποίθηση της πως «η πειθαρχία είναι το παν, το παν η πειθαρχία», στη Γερμανία, η Ανκελα Μέρκελ , βάλθηκε να μάθει στους πολίτες των άλλων 26 κρατών –μελών –μετά από αυτόν της «πραγματικής οικονομίας- τον όρο του «ισοσκελισμένου προϋπολογισμού»: Σε απλά ελληνικά, εν όψει του διακομματικού γερμανικού συνεδρίου της 5^ης Ιανουαρίου, η Καγκελάριος ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχει περίπτωση νέου δανεισμού: « Η απαραίτητη δημοσιονομική πειθαρχία στα δημοσιονομικά παραμένει στόχος. Δεν μπορούμε να επιβαρύνουμε τις νέες γενεές άλλο. Κάθε δισεκατομμύριο ευρώ νέου δανεισμού περιορίζει τις μελλοντικές προοπτικές μας», τόνισε, ενώ, την αισιόδοξη γερμανική ηχώ επέλεξε να «παίξει» ο Υπουργός Οικονομικών Στάϊνμπρουκ προαναγγέλλοντας αύξηση των συντάξεων κατά 2,5% τον Ιούλιο και υπενθυμίζοντας με νόημα πως στη Γερμανία δεν υπάρχει καμία φούσκα στην αγορά ακινήτων».

Η ρωσική αρκούδα , μάλλον είχε το λόγο της που ψήφισε τον Στάλιν ως το δημοφιλέστερο πρόσωπο στην ιστορία της: Πρόκειται σίγουρα για ψυχολογική προετοιμασία των Ρώσων πολιτών που πιθανόν να ξαναζήσουν τη φτώχεια των ημερών του «πατερούλη», αφού, σύμφων αμε το ρωσικό υπουργείο οικονομικής ανάπτυξης, η ανεργία θα αυξηθεί στο 7,4% , το ρούβλι ήδη υποτιμήθηκε , η κυβέρνηση διέθεσε 244δις ευρώ ( 10.000 δις ρούβλια) για την αντιμετώπιση της κρίσης και ο Πούτιν δήλωσε: « Η ρωσική οικονομία είναι ενταγμένη στην παγκόσμια.. Ελπίζουμε ότι τα μέτρα που λήφθηκαν θα μας επιτρέψουν να αποφύγουμε την απότομη πτώση του επιπέδου διαβίωσης και την αύξηση της ανεργίας, διασφαλίζοντας τη σταθερή λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της βιομηχανίας».

Το καλό νέο από τη Ρωσία και για τη Ρωσία και τη Σερβία, ήταν η εξαγορά της σερβικής πετρελαϊκής NIS από τη ρωσική Gazprom. Η εξέλιξη αυτή –και στη συγκεκριμένη διεθνή συγκυρία- είναι αναντίρρητα μια επιτυχία της Ρωσίας, αφού ενισχύει πανηγυρικά τον ενεργειακό της ρόλο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η μεν Σερβία ελπίζει στην προσέλκυση περισσότερων επενδυτών στο έδαφός της, η δε Ρωσία θεωρεί ότι ο ρόλος της στη Βαλκανική παγιώνεται, αφού η διέλευση τμήματος του αγωγού Σάουθ Στριμ από τη Σερβία και η κατασκευή ενεργειακών αποθηκών θα αναδείξει –εφόσον υπάρχει πολιτική σταθερότητα-το σλαυϊκό στοιχείο επόπτη της προμήθειας φυσικού αερίου στην περιοχή.

Η αναφορά στην ανάγκη πολιτικής σταθερότητας, οδηγεί συνειρμικά και στην επισήμανση της πρόσφατης απόφασης του γειτονικού με τη Σερβία Κοσσυφοπεδίου να επιβάλει εμπάργκο στα προίόντα από τη Σερβία και τη Βοσνία –Ερζεγοβίνη από το νέο έτος. «…Η κίνηση ανακοινώθηκε για πρώτη φορά νωρίς κατά τη περασμένη εβδομάδα ως αντίποινα κατά της απόφασης του Βελιγραδίου και του Σεράγεβο να αποκλείσουν την εισαγωγή και διακίνηση αγαθών που έφεραν τη σφραγίδα των τελωνειακών αρχών του Κοσσυφοπεδίου αντί της UNMIK.

Εάν η Σερβία και η Βοσνία συνεχίσουν με την πρακτική αυτή, τότε οι αρχές του Κοσσυφοπεδίου θα αναγκαστούν να λάβουν μέτρα αντιποίνων και να επιβάλλουν αποκλεισμό στα εισαγόμενα προϊόντα από τη Σερβία και τη Βοσνία» ανακοίνωσε το εμπορικό επιμελητήριο του Κοσσυφοπεδίου , το οποίο θεωρεί ότι «χάνεται άδικα μια αγορά σαν αυτή του Κοσσυφοπεδίου λόγω των πολιτικών θέσεων του Βελιγραδίου»

Πάντως, σύμφωνα με το Ρόϊτερς, «μόνο οι επίσημες εισαγωγές του Κοσσυφοπεδίου από τη Σερβία το 2008 αντιστοιχούσαν σε περισσότερα από 250 εκατ. ευρώ».