Το λημέρι

Tης: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

AτΚ, 1-02-09

Δύο αποκαρδιωτικές οικονομικές εξελίξεις για την Ευρώπη και μία αισιόδοξη άποψη αμερικανικής προέλευσης για την παγκόσμια κρίση απασχόλησαν τα ΜΜΕ την εβδομάδα που πέρασε. Όχι. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, ούτε οι αρνητικές εξελίξεις ούτε η αισιοδοξία προήλθαν από τις ομιλίες και συζητήσεις που διεξήχθησαν στη διάρκεια του ετήσιου οικονομικού φόρουμ του Νταβός. Δεν ήταν οι εργασίες του συνεδρίου που «είχαν κάτι να πουν» αυτές τις μέρες. Από το φετινό φόρουμ, αν αξίζει να κρατήσει κάτι κανείς στα

(ιστορικά) συρτάρια του, είναι η τοποθέτηση Πούτιν: « Εχουμε την ανάγκη να κάνουμε ανοίγματα στη διεθνή οικονομία, αλλά και να καταφεύγουμε σε νομίσματα –καταφύγια. Δεν θα πρέπει να τυφλωθούμε επαναπαυόμενοι με την ιδέα ότι το κράτος μπορεί να τα κάνει όλα»! Κατά τα λοιπά, όταν οι 2500 οικονομικοί παράγοντες που πήραν μέρος στο φόρουμ , συμφωνούν , παρουσία πολιτικών ηγετών, πως «στόχος είναι η επιβίωση και όχι η ανάπτυξη», μάλλον δικαιώνεται ο Ρωμαιοκαθολικός επίσκοπος Ρέίνχαρντ Μαρξ ως προς το καινοτόμο τουλάχιστον της οικονομικής σκέψης του: Ο τελευταίος, γαλήνιος πως ο Καρλ Μαρξ δεν θα τον ενοχλήσει από τον τάφο του στο Λονδίνο, αντέγραψε τον τίτλο «Το Κεφάλαιο» για το βιβλίο που έγραψε. Σε αυτό δε, υποστήριξε πως το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα δεν θα ανακάμψει ποτέ, αν οι βασικές οικονομικές δομές δεν συσχετιστούν με τις χριστιανικές αξίες.

Α. Ποιες ήταν λοιπόν οι δύο αποκαρδιωτικές οικονομικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών; Η αλήθεια είναι ότι δεν πρόκειται τόσο για «εξελίξεις» όσο για αναπόφευκτες διαπιστώσεις –επισημάνσεις. Η πρώτη αφορά την κοινή ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Αυτή λοιπόν , διαπιστώθηκε πως είναι τραγικά απούσα. Μεσούσης της κρίσεως, η Κομισιόν , πρότεινε παρ όλα αυτά, την αποδεσμευση 3,5 δις ευρώ για τη διασφάλιση του ενεργειακού της εφοδιασμού, έχοντας στα χείλη την πίκρα από την πρόσφατη ρωσοοουκρανική διένεξη για το φυσικό αέριο, που είχε ως αποτέλεσμα να παγώσει για ένα μήνα σχεδόν η ΕΕ. Επίσης , η Κομισιόν είπε πως προθύμως θα έδινε 250εκατομμύρια ευρώ στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για να προχωρήσει το σχέδιο της κατασκευής και λειτουργίας του Ναμπούκο. Ως γνωστόν, ο Ναμπούκο δεν έχει καμία σχέση με την όπερα του Βέρντι, αλλά είναι ο αγωγός που θα μεταφέρει αέριο από την Κασπία, περνώντας από την Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία. Επί του παρόντος , είναι έτοιμος, ό,τι κι αν αυτό σημαίνει, «κατά το ένα πέμπτο».

Την ηρωϊκή –δεδομένων του οικονομικού εφιάλτη- απόφαση της Κομισιόν, μπλόκαραν η Ιταλία και η Βουλγαρία: «δεν αρκούν αυτά τα λεφτά, δεν γίνεται έτσι στρατηγική ενεργειακή πολιτική..», παραπονέθηκαν, και , εν πάση περιπτώσει, το σχέδιο της Κομισιόν προϋποθέτει την έγκριση και των 27 , εκ των οποίων οι 25 προς το παρόν «ακούν» Ιταλούς και Βουλγάρους να «αντιλέγουν».

Υπάρχει και συνέχεια της ιλαροτραγωδίας: η Κομισιόν ανακοίνωσε πως 1,75 δις ευρώ θα αφορούσαν υλοποίηση ενεργειακών σχεδίων χαμηλού κόστους σε χρήμα και άνθρακα. Ποιοι αντιστάθηκαν δυναμικά στην πρόταση αυτή; Οι περιβαλλοντιστές! Οι ακτιβιστές αντέτειναν πως δεν μπορεί να διατίθενται χρήματα για «μη δοκιμασμένες τεχνολογίες», ενώ ο Σύνδεσμος της Αιολικής Ενέργειας στην ΕΕ καταχάρηκε γιατί ανακάλυψε 330.000 θέσεις εργασίας στον τομέα αυτόν(ήταν 210χιλιάδες) αν το σχέδιο της Κομισιόν υλοποιηθεί.

Δεύτερη ..σύγχυση ήταν αυτή που μας ήρθε από την Αon Corps. Πρόκειται για μια εταιρεία με βασική έδρα το Σικάγο, που διαθέτει 40 γραφεία σε όλον τον κόσμο, και συμβουλεύει τους επιχειρηματίες και τους πολιτικούς πού και πώς να επενδύουν και πόσο, δίνοντας τους πολύτιμες πληροφορίες για διαφόρων ειδών κινδύνους που θα αντιμετωπίζουν πριν και κατά τη διάρκεια των επενδύσεων της. Ξεκινώντας λοιπόν από το αυτονόητο, πως δηλαδή η εκτεταμένη οικονομική αστάθεια προξενεί και πολιτική αστάθεια, εκπόνησε τον «ετήσιο χάρτη υψηλού πολιτικού ρίσκου» συσχετίζοντας οικονομικές εξελίξεις με πολιτικές. Έτσι, ενώ στον περσινό της χάρτη, η ΑΟΝ παρουσίαζε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες «χαμηλού πολιτικού ρίσκου», φέτος τις υποβίβασε σε χώρες «μέτριου πολιτικού κινδύνου», περιλαμβάνοντας ανάμεσα σε αυτές και την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, οι Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισλανδία, Λιθουανία, Λετονία, Σλοβακία και Σλοβενία, έγιναν φέτος κράτη μέτριου και όχι χαμηλού πολιτικού κινδύνου, «εξαιτίας της εκθεσής τους στην πιστωτική κρίση. Οι αξιοπαρατήρητες πρόσφατες βίαιες διαμαρτυρίες στις χώρες αυτές συνιστούν τις πολιτικές συνέπειες της πιστωτικής κρίσης», εκτιμά ο οίκος αυτός.

Βεβαίως, το απαισιόδοξο μήνυμα της αναφοράς της Αοn είναι σχετικό, αναλόγως δηλαδή της ερμηνείας που δίνει ο καθένας σε κοινωνικά και οικονομικά και πολιτικά γεγονότα. Υπό την έννοια αυτήν, προκαλεί απορία αλλά όχι ξάφνιασμα το πώς και γιατί η Αοn βαθμολογεί με καλύτερο βαθμό από τον περσινό 13 χώρες, περιλαμβανομένης της Συρίας(!) με το (πολιτικό)επιχείρημα ότι «φέτος είχε μικρότερη διάθεση απομονωτισμού».

Η Αοn προειδοποιεί επίσης για τους οκτώ μεγαλύτερους κινδύνους που θα αντιμετωπίσουν οι μεγάλες επενδυτικές επιχειρήσεις το 2009:

-πολιτική παρέμβαση

-ρυθμίσεις και κανονισμοί

-μη πληρωμή του κυβερνητικού χρέους

-απεργίες και βία

-περιορισμοί στο ρευστό

-τρομοκρατία

-προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Β. Και η στιγμή της αισιοδοξίας: καιρός να ξεφύγουμε από τους «μύθους της παγκόσμιας ύφεσης», υποστηρίζει και διαμηνύει από τον Economist ο Μπάρετ Σέρινταν, απαριθμώντας μας πέντε μύθους που κυκλοφορούν και μας ταλανίζουν κατά τη γνώμη του ασκόπως:

Μύθος του τέλους της πιστωτικής κρίσης: Δεν την προσπερνάμε σταδιακα, τη ζούμε ακόμα, και δεν θα πρέπει να μας προξενεί πανικό αυτό, αλλα να μας κάνει πιο ρεαλιστές και εφευρετικούς, υποστηρίζει.

Μύθος των «κακών» ισολογισμών: Λάθος. Μπορεί οι επιχειρήσεις να μην περνούν την χρυσή τους περίοδο, αλλά είναι πολλοί οι επιχειρηματίες και σε πολλές χώρες που προνοούσαν και «έβαζαν κάτι στην άκρη» με αποτέλεσμα να εμφανίζονται τώρα «αξιοπρεπείς» και ως προς την πληρωμή των οφειλών τους και εφευρετικοί ( πουλούν φτηνότερα, ελκυστικά πακέτα για τους πελάτες, ελαφρά διαφοροποίηση του προϊόντος προς πώληση).

Μύθος της κατάρρευσης του δολαρίου: δεν πάει καλά, αλλά και το ευρώ δεν έχει την αίγλη που είχε , υποστηρίζει ο αρθρογράφος( προς μεγαλύτερη χαρά των αμερικανών αναγνωστών του βεβαίως).

Μύθος των αμίμητων χρεών από αλόγιστη χρήση των πιστωτικών καρτών: τα χρέη είναι πολύ μεγαλύτερα και σοβαρότερα στον τομέα της αγοράς ακινήτων και έχουν προκαλέσει στις τράπεζες απώλειες ύψους ενός τρις δολαρίων.

Μύθος του προστατευτισμού: Καταρχάς η σύγκριση με το κραχ του 1929 είναι βλακώδης γιατί απλούστατα το 1929 με το 2009 διαφέρουν σε συνθήκες και συστήματα. Ποιος ουσιαστικός και περισσότερος προστατευτισμός μπορεί να τεθεί όταν ο ίδιος ιδιοκτήτης παράγει το ίδιο προϊόν σε πέντε διαφορετικές χώρες του πλανήτη και σε διαφορετικά ημισφαίρια; Αναρωτιέται ο αρθρογράφος.

Σε όσους πάντως σπεύσουν να διαπιστώσουν αφέλεια στην επιχειρηματολογία του Σέρινταν, η μόνη δυνατή απάντηση είναι πως είναι καλύτερη ενίοτε η «αφελής αισιοδοξία» από αυτονόητες διαπιστώσεις που κάποιοι κάνουν ως «φωστήρες» και «χαρισματικοί» και συχνά επί πληρωμή εφόσον δηλώνουν «ιδιωτικοί οικονομικοί θεσμικοί παράγοντες και σύμβουλοι». Αν πάλι προτιμάμε οπωσδήποτε ένα πιο εφεκτικό ρεαλισμό, η επόμενη είδηση είναι από τις ΗΠΑ και εξηγεί γιατί ο Ομπαμα δείχνει μετ επιτάσεως τόσο «υπερκομματικός»: Η κυβέρνηση υπέβαλε το νέο της Νιου Ντιλ, που θα κρίνει και τη θητεία της. Το οικονομικό σχέδιο των 825δις δολαρίων πρέπει να περάσει πρώτα από την έγκριση της Γερουσίας. Οι Ρεπουμπλικανοί έχουν μεγαλύτερες δυνατότητες νομοθετικών παρεμβάσεων στη Γερουσία και έχουν ήδη ασκήσει κριτική για το ύψος των δημοσίων δαπανών, ύψους 550 δισ. δολαρίων. Τα υπόλοιπα ποσά από τα 825 δισ. δολάρια επικεντρώνονται, κυρίως, σε φοροαπαλλαγές, ένα πεδίο δράσης που χαίρει περισσότερο της υποστήριξης των Ρεπουμπλικανών. Ο Ομπάμα είχε καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει την υποστήριξη και των δυο παρατάξεων σε μια ιστορική κάμψη της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ», αναφέρεται στην είδηση, η οποία όμως καταλήγει ως εξής:

-«Ενα ακόμη επίμαχο ζήτημα είναι η απορροφητικότητα των κονδυλίων από την οικονομία. Σύμφωνα με την υπηρεσία προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO), τα 300 δισ. δολάρια από τα 550 δισ. δεν θα περάσουν στην πραγματική οικονομία νωρίτερα από το 2010»…