Το λημέρι

«Δηλαδή πώς σουβλίστηκε; Σαν το αρνί; Είσαι και μορφωμένη. Άσε μας ρε. Αυτά είναι μύθοι για να κάνουν οι παπάδες τη δουλειά τους. Ποιος σοβαρός ιστορικός τα λέει αυτά;»

- Όσο κι αν σας κάνει εντύπωση Λημεριώτες μου αγαπημένοι , όσο κι αν δεν το πιστεύετε, δεν είπα λέξη στο φιλαράκο μου του Παντείου που τον έπιασα κατά τύχη στο γωνιακό τυροπιτάδικο της γειτονιάς να μεταβάλλει τον εαυτό του σε ινστρούχτορα άλλων εποχών , «εξηγώντας» στον ιδιοκτήτη του τυροπιτάδικου, για ποιο λόγο «αν είσαι μάγκας», όπως του πε χαρακτηριστικά, «δεν θα έπρεπε να αφήσεις το παιδί σου να συμμετάσχει στην παρέλαση της 25^ης»!

- Παρενέβην η αφελής για να θέσω το ερώτημα «πότε ένας γονιός δικαιούται να αφήνει ή να μην αφήνει το δεκαεξάχρονο γιο του να συμμετέχει σε «δραστηριότητες»και πότε όχι. Να μου εξηγήσει τα κριτήρια και τα όρια της ..απαγορευτικής εντολής ενός πατέρα. Η μια κουβέντα φέρνει την άλλη, κατέληξα να φάω τη σπανακόπιτα που αγόρασα στο κατάστημα αντί να την πάρω «για το σπίτι», γιατί ο νεαρός μου κατέβαζε τις αναλύσεις της ζωής του, και γω , όλο διεστραμμένη περιέργεια να δω πώς σκέφτονται οι φοιτητές της ηλικίας του, καθόμουν και τον ακουγα..μασώντας, συγγνώμη κιόλας. Τον πίκαρα πότε –πότε, «πετώντας του» φράσεις σύντομες ή λέξεις που ήξερα ότι θα τον εξερέθιζαν, να δω τι θα πει. Τίποτα. Το «μάθημα» που είχε μάθει, σόρυ λημεριωτάκια μου καλά, αλλά ήταν η ίδια παλιατζούρα κι ο ίδιος αχταρμάς μ αυτά που άκουγα στη δεκαετία του 80. Για να καταλάβετε πόσο κάποια πραγματα μένουν αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου σαν την απαικτη σοκολάτα γαλακτος ΙΟΝ, αυτόν τον Διάκο, καημό το χε η φιλόλογός μας από τότε (οπαδός του Λεωνίδα Κύρκου ήταν αυτή εκείνα τα χρόνια, τι θυμηθηκα τώρα!) να αποδείξει ότι δεν σουβλίστηκε . Από το ογδοντα τόσο μας έπρηζαν καποιοι «σοβαροί» καθηγητές στο σχολείο να «μη ξεγελιόμαστε από μύθους» και να εστιαζόμαστε σε «κοινωνικούς αγώνες» , γενικώς μπάχαλο κι αχταρμάς δηλαδή.

- Πράγματι, είναι τρομερό για την ιστορία, την πορεία και τη μοίρα του ελληνικού έθνους, είναι πολύ σημαντικό να συμφωνήσουμε όλοι μαζί οι Έλληνες ότι ο Αθανάσιος Διάκος δεν σουβλίστηκε και ότι αν δεν θέλουμε να μας πουν οι «σοβαροί» ότι είμαστε «ασόβαροι» και να «μην μας πάρουν τα μπλογκς» , θα πρέπει να υπογράψουμε «δήλωση φρονημάτων» στην οποία να αναφέρεται ότι αποκηρύσσουμε το «μύθο που περιέβαλε το Διάκο».

- 23^η Μαρτίου η σημερινή, και δεν προτίθεμαι να κάτσω να σας ξερολάρω όλο το βιογραφικό του «Αητού της Ρούμελης». Ότι ήταν παρατσούκλι το «Διάκος» γιατί είχε χειροτονηθεί σε μοναστήρι, το ξέρετε. Ότι ήταν Φιλικός και πρωτοπαλίκαρο του παππού Οδυσσέα, κι αυτό το ξέρετε. Ότι η Αλαμάνα είναι συνυφασμένη με το όνομά του το ξέρετε επίσης. Γιατί αποφάσισαν να τον κάνουν στάχτη οι βάρβαροι να το θυμηθούμε όμως, μια που από τη σπανακόπιτα φτάσαμε στο σουβλιστό.

- Τι προσπάθησε να κάνει ο Διάκος και εξόργισε τους Τούρκους;

- Να ανακόψει , για να το πούμε απλά, την τουρκική προέλαση στη Ρούμελη , λιγότερο από μήνα μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης. Όταν οι Τούρκοι έφτασαν στο Λιανοκλάδι της Λαμίας , διαίρεσαν τις δυνάμεις τους, και κάποιοι εξ αυτών κινήθηκαν εναντίον του Διάκου και των παλικαριών του ενώ άλλοι τα βαλαν με τον Δυοβουνιώτη και τον Πανουργιά. Ο Διάκος, βρέθηκε να πολεμά κάποια στιγμή με 48 άνδρες έναντι χιλιάδων (δεν θα πω 8000, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί, έτσι , για να μην εκληφθεί..μύθος, όσο μύθος ήταν ο Λεωνίδας και οι 300 του). Πληγώθηκε θανάσιμα λοιπόν ο Διάκος, αφού είδε το σπαθί του να σπάει, και οδηγήθηκε στον Ομέρ Βρυώνη, ο οποίος, τον γνώριζε –όπως όλοι οι «σοβαροί» κι «ασόβαροι» ιστορικοί συμφωνούν σε αυτό- από την εποχή που ο Διάκος είχε «κάνει» στο στρατό του Αλή Πασά μαζί με τον Ανδρούτσο και τον είχε «περί πολλού».

- Του λέει λοιπόν ο Ομέρ Βρυώνης: Θες καλέ κι όμορφε νέε μου να σε κάνουμε αξιωματικό των οθωμανικών δυνάμεων αφού φυσικά ασπαστείς το ισλάμ;

- Απαντά ο Διάκος το αυτονόητο για κείνον , καλέ μου Ομέρ λες ασθένειες, καθ ότι ο έρμος έτυχε να γεννηθώ Ρωμηός και Χριστιανός και αυτά που λες δεν γίνονται». Παρεμβαίνει ο Χαληλμπέης, που πείθει τον Κιοσέ Μεχμέτ , προϊστάμενο σαν να λέμε του Ομέρ, να σκοτώσει τον Διακο και μάλιστα «παραδειγματικά» επειδή εκρίθη ιδιαίτερα επικίνδυνος.

- Δεν θα σταθώ στο τι άλλο γράφει η «ασόβαρη» Ιστορία για τον Αθανάσιο Διάκο. Ότι πχ είπε στον Βρυώνη «Και να ζήσω, δεν νομίζω ότι θα δράσω υπέρ σου», ούτε το περίφημο δημώδες «εμένα αν με σουβλίσετε, ένας Γραικός εχάθη, ας είναι καλά ο Οδυσσεύς κι ο καπιτάν Νικήτας, αυτοί θα κάψουν την Τουρκιά, κι όλο σας το Δοβλέτι».

- Ούτε θα σταθώ στις «ιστορίες» του Διάκου, που λένε για το πώς αντέδρασε όταν τον παρενόχλησε σεξουαλικά ο Τούρκος πασάς μέσα στο μοναστήρι που ο Διακος καλογερευε. Δεν θα σταθώ ούτε σε αλήθειες, ούτε σε θρύλους. Θα σταθώ μόνο στον «παραδειγματικό θάνατο», σε αυτόν που , στο όνομα δήθεν της Λογικής , κάποιοι άνθρωποι σαν τον φοιτητή που δασκάλευε τον τυρόπιτα να απαγορεύσει στο παιδί του τη συμμετοχή του στην παρέλαση ή σαν τη φιλόλογο που χτυπιόταν πως «δεν μπορούμε να πιστεύουμε στα παραμύθια, απλώς δικαιολογούμε τη λογοτεχνία», δεν πιστεύουν.

- Θα πω λοιπόν για «την υπόλοιπη Ιστορία», αυτήν που –φτάνω στο σημείο να πω πως ΕΠΙΤΗΔΕΣ-δεν διδάσκεται στα ελληνικά σχολειά. Αν ανατρέξουμε λοιπόν «σοβαρά» κι «επιστημονικά» στις «πηγές» , θα δούμε καταρχάς, πώς γινόταν το σούβλισμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία( Ήθη κι έθιμα των Τούρκων, 1774, Guer). Μετά, μπορούμε να ανατρέξουμε στο γαλλικό Grand Dictionnaire: «To βασανιστήριο του διοβελισμού ένα από τα φοβερότερα εφευρήματα της ανθρώπινης θηριωδίας, είναι το σούβλισμα του κατάδικου σε ξύλινο πάσσαλο.
Ξαπλώνουν το θύμα καταγής μπρούμυτα με τα πόδια πολύ ανοικτά και τα χέρια δεμένα στην ράχη. Για να ακινητοποιηθεί εντελώς και να μη διαταράσσεται η εργασία του δημίου στερεώνεται στη ράχη του μελλοθάνατου ένα σαμάρι επάνω στο οποίο κάθεται ένας από τους βοηθούς του. Ο δήμιος, αφού προετοιμάσει την είσοδο με λίπος, πιάνει το παλούκι με τα δύο του χέρια και το μπήγει όσο βαθύτερα μπορεί και ύστερα το χτυπάει με κόπανο ώστε να εισχωρήσει πενήντα ή εξήντα εκατοστά. Ανασηκώνει τότε τον σουβλισμένο και το στερεώνει στο χώμα αφήνοντας το θύμα να ξεψυχήσει καρφωμένο. Καθώς ο δύστυχος δεν μπορεί να κρατηθεί από πουθενά το παλούκι βυθίζεται, εξαιτίας του βάρους του σώματος, όλο και πιο πολύ και τελικά βγαίνει ή από τη μασχάλη ή από το στήθος ή από το στομάχι. Κι ο θάνατος που θα τερματίσει το αποτρόπαιο μαρτύριο αργεί.
Αναφέρονται περιπτώσεις παλουκωμένων που έζησαν τρεις ημέρες σ αυτή την θέση. Η διάρκεια του βασανισμού εξαρτάται από την σωματική διάπλαση του ατόμου και την κατεύθυνση που δίνεται στον πάσαλο. Αυτό εξηγείται εύκολα. Από έναν εκλεπτυσμό της φρικαλέας θηριωδίας τους φροντίζουν μα μην είναι αιχμηρό το παλούκι αλλά αμβλύ και κάπως στρογγυλεμένο στην άκρη. Γιατί η αιχμή θα περνούσε τα όργανα κατά την διολίσθηση του παλουκιού και θα προκαλούσε τον άμεσο θάνατο. Η στρογγυλεμένη όμως απόληξη του πασσάλου παραμερίζει τα σπλάχνα, τα μετακινεί χωρίς να εισχωρεί στους ευαίσθητους ιστούς… παρά τους εφιαλτικούς πόνους που προκαλεί η συμπίεση των νεύρων η ζωή παραμένει για ορισμένο χρόνο. Γιατί είναι προφανές ότι αν το παλούκι, αντί να ακολουθήσει τον άξονα του σώματος, εισχωρήσει λοξά δεν θα βγει από το στέρνο ή την μασχάλη αλλά θα τρυπήσει το υπογάστριο. Κι έτσι αφού παραμείνει άθικτη η θωρακική χώρα και δεν πλήττονται βασικά όργανα η ζωή θα παραταθεί περισσότερο».

- Αυτά για το αν υπήρχε «σούβλισμα» στην Οθωμανική αυτοκρατορία , άρα και για το αν θα μπορούσε να είχε εκτελεστεί έτσι ο Διάκος και πολλά παλικάρια που τα βαζαν με τους οθωμανούς. «Αυτά» επίσης για το πώς θα αισθανόταν τις ώρες του φρικτού μαρτυρίου του ο πραγματικά άγιος Αθανάσιος Διάκος και «αυτά» για το ΓΙΑΤΙ θέλησαν να τον σκοτώσουν με αυτόν τον τρόπο. Υπενθυμίζεται δε, ότι ο Διάκος κήρυξε την επανάσταση της Ανατολικής Στερεάς στον Όσιο Λουκά στις 27 Μαρτίου, κατορθώνοντας να στρατολογήσει 5000 ΧΩΡΙΚΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΒΟΕΒΟΔΑ ΤΗΣ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ , ΧΑΣΑΝ ΑΓΑ, ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΣΧΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΟΥΣΗΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ!!

- Πάμε «στα άλλα» που τόσο επιμελημένα κάποιοι -σαν τη φιλόλογο που έτυχε να χω εγώ κάποια χρονιά και που τόσο έντονα μου θύμισε «ο νεαρός στο τυροπιτάδικο» -«ξεχνούν» στο όνομα της επιστήμης της Ιστορίας και των πηγών να καταγράψουν: Ολόκληρη η αλήθεια είναι πως ΚΑΝΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΔΕΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ΤΟΝ ΑΝΑΣΚΟΛΟΠΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΑΚΟΥ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ. Αυτό που αμφισβητείατι είναι ο ακριβής χρόνος και τόπος της εκτέλεσης, πράγμα ΑΠΟΛΥΤΑ ΑΔΙΑΦΟΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ αν το σκεφτούμε, όχι συναισθηματικά, αλλά αποκλειστικά ορθο-λογικά: Απλώς αντιγράφω από ένα μπλογκ , το “pare dose”, που εντελώς τυχαία βρήκα στο Διαδίκτυο κι όχι κατόπιν «πολύχρονων και εργωδών ερευνών» που αποδεικνύονται «στημένες»

-

«…Υπάρχει όμως και η άποψη ότι μεταφέρθηκε στην Αλαμάνα κι αφού σουβλίστηκε, τον έστησαν όρθιο και τον αποτελείωσαν οι Τούρκοι με πυροβολισμούς.
Κατά μία άλλη εκδοχή, «Ζων ο κατάδικος ετίθετο επί ανεστραμμένου σάγματος ύπτιος, δεμένος χείρας και πόδας, δύο ρωμαλέοι δήμιοι εκάθoντο επ’ αυτού, τρίτος εστήριζεν εις τον πρωκτόν ξύλινον οβελόν όμοιον με τας σούβλας ας μεταχειριζόμεθα δια το ψήσιμον των αρνιών του Πάσχα, και τέταρτος δια σιδηράς ή ξυλίνης σφύρας εκτύπα του οβελού το οπίσθιον, εωσούν η ακωκή εξήρχετο εκ της κεφαλής ή θατέρας των ωμοπλατών καθ’ ην τυχαίως ελάμβανεν διεύθυνσιν. Εάν ο οβελός εξήρχετο εκ της αριστεράς ωμοπλάτης ο ούτω βασανιζόμενος απέθνησκε μετ ολίγον, εάν δε εκ της δεξιάς έζη και τρεις και τέσσερας ημέρας. Τρεις όλας ημέρας εβασανίσθη ούτως ο αείμνηστος Διάκος και ήθελεν βασανισθή έτι πλέον εάν οίκτου δεν τω έθραυε δια σφαίρας το κρανίον εις άτακτος».
Σύμφωνα πάντως με τον παππού του γιατρού Κουνούπη, ο οποίος δήλωνε αυτόπτης μάρτυρας του μαρτυρικού θανάτου του Διάκου, μετά το σούβλισμα, ο όχλος άναψε φωτιά επί της οποίας τοποθέτησαν τον κατακρεουργημένο, αλλά ζωντανό ακόμα ήρωα για να τον ψήσουν. Τότε κάποιος ονόματι Θανάσης Μάνθος, έδεσε στην άκρη ενός ξύλου ένα βρεγμένο πανί και το έφερε με τρόπο στο στόμα του Διάκου. Μόλις υγράνθηκαν τα χείλη του, ο Διάκος ξεψύχησε.
Το ψήσιμο του Διάκου, το οποίο θεωρείται από μερικούς αμφισβητήσιμο, αναφέρεται και στην επίσημη έκθεση της Κρατικής Επιτροπής Αποκαταστάσεως Αγωνιστών, η οποία του απονέμει τιμητικά μετά θάνατον τον βαθμό του Στρατηγού.»

Και μετά απ όλα αυτά, ένα από τα δραματικά προβλήματα της χώρας με τα οποία καλούνται οι νέοι να έρθουν αντιμέτωποι, είναι το αν όντως σουβλίστηκε ο Διάκος! Αυτό «έμεινε» από τη ζωή και τη δράση του εθνομάρτυρα αυτού, που στα 33 του , σαν το Χριστό, μαρτύρησε για το αυτονόητο για εκείνον, την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

Συγχωρέστε με, μα νιώθω ότι φασίζουμε σήμερα πολλοί, και φασίζουμε επικίνδυνα. Δεν θεωρούμε αυτονόητο το δικαίωμα στην ελευθερία. Γιατί, δεν υμνούμε τον Διάκο ως μάρτυρα της πατρίδας επειδή αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει και επειδή τα βαλε με τον εχθρό. Προσωπικά για αυτό και για πολλά αλλά τον υμνώ και τον προσκυνώ, αλλά , καθώς δεν πιστεύουμε όλοι στην ιδέα της πατρίδας και της ορθοδοξίας, δεν έχω αυτήν την απαίτηση. Έχω όμως την απαίτηση να μην φασίζουμε υπό το πέπλο της υποκρισίας, προσποιούμενοι τους εραστές των κοινωνικών αγώνων. Αυτό που ΟΛΟΙ καλούμαστε να τιμήσουμε στον κάθε Διάκο, είναι ο αγώνας του να χει το δικαίωμα να πιστεύει όπου θέλει και να ζει ελεύθερος στον τόπο που γεννήθηκε.

Σήμερα, κάποιοι από μας, εξακολουθούμε να εργαζόμαστε με μεθοδικά ύπουλο και φασίζοντα τρόπο, ΜΕΤΑΘΕΤΟΝΤΑΣ με επιστημονικοφανές ένδυμα τα γεγονότα από τη ΣΗΜΑΣΙΑ τους, στον ΤΥΠΟ: Αν δεν είχε σουβλιστεί ο Διάκος , και είχε σφαγεί, τότε θα ήταν λιγότερο ή περισσότερο άξιος αναγνώρισης και λαϊκού προσκυνήματος; Τι είναι ακριβώς αυτό που πολεμάμε στην περίπτωση του Διάκου, το ότι τάχα δεν σουβλίστηκε, ή το ότι δεν ήταν προσκυνημένος αλλά γούσταρε να παλεύει για ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΙΔΕΕΣ; Τι είναι αυτό που «δεν μας πάει»; Μήπως είναι πιο κοντά στη ψυχολογία μας η στάση του Ομέρ Βρυώνη ως στάση «έντιμου συμβιβασμού» και «ρεαλιστή»; Γιατί ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟ τον έχω ακούσει: «Αν ήταν ΣΥΝΕΤΟΣ ο Διάκος, θα είχε δεχθεί την πρόταση του Βρυώνη που, στο κάτω-κάτω μιλούσε από θέση ισχύος και δεν είχε ανάγκη το Διάκο».

Έχω επίσης ακούσει με τα αυτιά μου, δυστυχώς , συνάδελφό μου, να χασκογελά και να αναρωτιέται ειρωνικά, προσποιούμενος ότι αγνοεί τη διάκριση λογοτεχνίας και Ιστορίας,νομίζοντας πως έτσι (εξ)ευτελίζει τον ήρωα και τα μηνύματα που με τη ζωή του διέδωσε: «δηλαδή όταν τον σούβλιζαν αυτός αντί να πονά, τραγουδούσε «για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει, τώρα π ανθίσαν τα κλαριά και βγάζει η γης χορτάρι»;

Αλλά ας επιστρέψουμε στην Ιστορία.

Τι έκανε ο Οδυσσέας σαν έμαθε το μαρτυρικό τέλος του Διάκου; – Μας άφησε ένα «Χάνι της Γραβιάς» για αρχή.

-«Μετά την μάχη της Αλαμάνας ο Ομέρ Βρυώνης, αφού αναδιοργάνωσε το στρατό του, ξεκίνησε στις 7 Μαϊου με 9.000 άντρες από την Λαμία για την Άμφισσα με σκοπό να φτάσει στο Γαλαξίδι και από εκεί να περάσει στην Πελοπόννησο.
Το δρόμο όμως αυτό του τον ανέκοψε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος. Σαν έμαθε ο Ανδρούτσος το θάνατο του φίλου του Διάκου, αποφάσισε να εκδικηθεί. Πήρε αμέσως τα παλλικάρια του και ενώθηκε με τον Πανουργιά και το Δυοβουνιώτη. Είχα αποφασίσει ο Ανδρούτσος να οχυρωθεί με τους άντρες του στο πλιθόκτιστο χάνι της Γραβιάς και οι άλλοι δύο να πιάσουν τα γύρω υψώματα, για να κτυπήσουν τους Τούρκους από τα πλάγια.
Ο Ανδρούτσος ανέλαβε να υπερασπίσει την πιο επικίνδυνη θέση, γιατί το χάνι βρισκόταν σε πεδινό μέρος και αφού ήταν χτισμένο με πλίθες, δεν θα άντεχε στις επιθέσεις του εχθρού. Γι’ αυτό και οι άντρες του δίστασαν. Τότε ο Ανδρούτσος, για να τους ενθαρρύνει, φώναξε : ” Ε, παιδιά! Όποιος θέλει να με ακολούθησει ας πιαστεί στο χορό.” κι έσυρε πρώτος το χορό! Από τα 1300 παλικάρια του τον ακολούθησαν μόνο 118. Και αφού μπήκαν στο χάνι, έκλεισαν με πέτρες την πόρτα και τα παράθυρα, άνοιξαν ολόγυρα πολεμίστρες και περίμεναν τον εχθρό.
Την άλλη μέρα, 8 Μαϊου 1821, φάνηκε ο εχθρός. Διασκόρπισε τους άντρες του Πανουργία και του Δυοβουνιώτη και προχώρησε προς το χάνι. Εκει συνάντησε πραγματική αντίσταση από τον Οδυσσέα και τα παλικάρια του. Οι Τούρκοι επιτέθηκαν με μανία, αλλά οι Έλληνες μέσα από το χάνι τους τους χτυπούν αλύπητα και τους αναγκάζουν να υποχωρήσουν. Οι επιθέσεις των Τούρκων κράτησαν όλη τη μ΄ερα, αλλά όλες αποκρούστηκαν. Το χάνι σκορπούσε από όλα του τα μέρη το θάνατο και σωρούς ολόκληρους σχημάτισαν τα πτώματα του εχθρού.
Όταν νύχτωσε, η μάχη σταμάτησε. Ο Ομερ Βρυώνης έστειλε στη Λαμία να του φέρουν κανόνια, για να γκρεμίσει το χάνι. Ο Ανδρούτσος όμως, που το προέβλεψε αυτό, βγήκε από το χάνι με τα παλικάρια του και ανέβηκαν στα βουνά. Οι Τούρκοι δεν τους πήραν είδηση, γιατί κατάκοποι από τις μάχες της ημέρας είχαν βυθιστεί σε ύπνο βαθύ. Στη μάχη αυτή ο Ανδρούτσος έχασε 6 μόνο από τους συντρόφους του, ενώ οι Τούρκοι είχαν 300 νεκρούς και διπλάσιους τραυματίες. Ο Ανδρούτσος με την ανέλπιστη αυτή νίκη παρεμπόδισε τη κάθοδο στη Πελοπόννησο τόσο ισχυρού στρατού και έσωσε την επανάσταση. Και ο Ομερ Βρυώνης μετά το πάθημα του στο χάνι της Γραβιάς άλλαξε πορεία. Προχώρησε προς την Βοιωτία μαζί με τον Κιοσέ Μεχμέτ από εκεί μπήκαν στην Εύβοια και στην Αττική και έλυσαν την πολιορκία της Ακροπόλεως της Αθήνας.
Δεν τόλμησαν όμως να προχωρήσουν προς την Πελοπόννησο. Παρέμειναν στην Αττική και τη Βοιωτία περιμένοντας βοήθεια. Και ερχόταν πραγματικά σε βοήθεια τους Βεϋράν πασάς από την Μακεδονία με 8000 στρατό. Δυστυχώς όμως για αυτούς ο στρατός αυτός δεν μπόρεσε να ενωθεί με το δικό τους στρατό. Γιατί οι οπλαρχηγοί Πανουργίας, Δυοβουνιώτης και Γκούρας του πρόβαλαν τρομερή αντίσταση στα Βασιλικά της Φθιώτιδας (26 Αυγούστου 1821) και ο στρατός του Βεϋράν πασά έπαθε σωστή πανωλεθρία. Έπειτα από αυτό ο Κιοσέ Μεχμέτ και ο Ομέρ Βρυώνης γύρισαν στη Λαμία και από εκεί στην Ήπειρο.
Η πατρίδα μας, για να απαθανατίσει το ανδραγάθημα του Ανδρούτσου στη Γραβιά , έστησε αργότερα στο μέρος της μάχης μαρμάρινο μνημείο με την επιγραφή :

“ Με λένε χάνι της Γραβιάς, για χάνι με είχαν χτίσει
μα ο γιός του Ανδρούτσου με έκανε της δόξας ρημοκλήσι.”