jump to navigation

ΧΑΡΑΚΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ Μαΐου 4, 2008

Posted by mariandr in Επιστήμη, Ελλάδα, Ματωμένα Χώματα, Μνήμες του λαού μου, PALAIA KIMENA TOU 2008.
trackback

Της: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

Ένας από τους «παππούδες» των σημερινών Ελλήνων, ο αρχαίος Παυσανίας, αναφέρει πως, κάποτε, ο Ποσειδώνας μάλωσε με τον Ήλιο για τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα της γης της Κορίνθου. Ο Βριάρεως, που στάθηκε διαιτητής στη διαμάχη αυτή, επιδίκασε τον ισθμό και τα πέριξ αυτού στον Ποσειδώνα και το ύψωμα πάνω από την πόλη, τον Ακροκόρινθο, το έδωσε στον Ήλιο.

Κάτω από τον ίδιο Ήλιο, στα αρχαία ερείπια του ίδιου υψώματος, του φρουρίου του Ακροκορίνθου, έμελλε να πολεμήσουν για την Ελευθερία, χιλιάδες χρόνια μετά την καταγραφή της «Ελλάδος Περιήγησις» του Παυσανία, οι αγωνιστές της Επανάστασης. Στον περίβολο του ναού του Απόλλωνα, οι αγωνιστές με τις φουστανέλες, στάθηκαν, άθελά τους, η ατράνταχτη απόδειξη αυτού που αποκαλούμε «συνέχεια του Ελληνισμού»: οι Νεοέλληνες ραγιάδες που ξεσηκώνονται, δεν είναι παρά οι απόγονοι των αρχαίων. Έτσι, η «μάχη στο ναό του Απόλλωνα», δεν ήταν μόνο μία από τις πολλές των Ελλήνων κατά των (Οθωμανών) κατακτητών, μα ήταν και μια μάχη-σύμβολο: Αν και έλαβε χώρα από Νεοέλληνες σε αρχαιοελληνικό χώρο της Κορινθίας, ανέδειξε την ενοποιητική δύναμη του Ελληνισμού έξω από συγκεκριμένο χωρόχρονο.

Αυτήν ακριβώς τη διάσταση, της παρουσίας της διαχρονικής ενότητας του Ελληνικού πολιτισμού και του αγωνιστικού του πνεύματος ήταν που αγάπησαν οι Φιλέλληνες περιηγητές και εικονογράφοι των αρχών του 19ου αιώνα, και έκαναν τη «Μάχη στο Ναό του Απόλλωνα» ένα από τα πλέον αγαπημένα τους θέματα.

Το Μάρτιο του 1839, ο C. Μerks , φιλοτέχνησε λιθογραφία –η οποία κατόπιν επιζωγραφίστηκε- με τον τίτλο «Μάχη στο ναό του Απόλλωνα» και η οποία εντάχθηκε στην πληθώρα των χαρακτικών που διασώζονται μέχρι σήμερα και μέσω των χαρακτηριστικών των οποίων προβάλλονται αντιλήψεις των ξένων σχετικά με τον Ελληνισμό.

Η ιδιωτική συλλογή χαρακτικών από τον 15ο ως τον 19ο αιώνα σχετικά με την «Iστορία και το βίο της Κορινθίας» του κορινθιακής καταγωγής Μπάμπη Λέγγα, και στη συνέχεια, η έκδοσή -τους σε βιβλίο από τις «Εκδόσεις του Φοίνικα», χάρη στην ευγενική χορηγία του Club Hotel Casino Loutraki, αναδεικνύει, πέραν της Κορινθίας ως τόπου συνάντησης ανθρώπων και πολιτισμών, αυτήν ακριβώς την οπτική: Την ιστορική αποκάλυψη της Κορίνθου και του Ελληνισμού γενικότερα, μέσα από τη λειτουργία της εικόνας, η οποία, όπως ορθώς επισημαίνει η ιστορικός Ιόλη Βιγγοπούλου στην εισαγωγή του καλαίσθητου βιβλίου, «..πάντα λειτουργεί ως κοινή γλώσσα μεταξύ εποχών και ανθρώπων και συνεπώς γίνεται ένα ακόμα εργαλείο μελέτης της εξέλιξης φαινομένων». Με τη σειρά του, ο Δημήτρης Παυλόπουλος, Ιστορικός Τέχνης, δεν παραλείπει την αναφορά του στον κοινωνικό ρόλο των χαρακτικών, τα οποία, όπως μας πληροφορεί ο καθηγητής αποπειρώμενος τη μύηση μας στην ιστορία τους, χρησιμοποιήθηκαν από καθολικούς κι ορθοδόξους ως προσηλυτιστικά μέσα, και από πολιτικές παρατάξεις ως προπαγανδιστικά σχήματα, ενώ, μέσα από τις εικόνες τους, «οι απλοί, αγράμματοι άνθρωποι, εξεγείρονται και χαλυβδώνονται στις διεκδικήσεις τους».

Έτσι, στην «Ιστορία και στο Βίο της Κορινθίας» μέσα από τα χαρακτικά που παρατίθενται , χαλκογραφίες όπως η «Διασκέδαση στο ναό του περίβολου του Απόλλωνα»(1830, 12,7Χ19,3εκ/ J Stuart (σχέδιο)-F Trojani(χάραξη),ή ο «Άνδρας με λαούτο στο δρόμο από το Ναύπλιο στην Κόρινθο» , 1844 (12,3Χ7,8εκ/JC Bentley(σχέδιο)-R Brandard(χάραξη), η περίφημη επιχρωματισμένη ξυλογραφία «Τυμβωρύχοι στον Ισθμό» (15Χ21,3εκ) του 1877, η ξυλογραφία με τον «Καλλίμαχο εμπνεόμενο το κορινθιακό κυανόκρανο»(30Χ22,1εκ) μόλις είδε φύλλα άκανθας στο κάνιστρο του τάφου νεαρής κοπέλας, ή και η ξυλογραφία με την «Καταστροφή της Κορίνθου από τον Μόμμιο» το 146 πΧ (22Χ31,5εκ/ του 1871) λειτουργούν ως εργαλείο μνήμης των σημερινών Κορινθίων και όλων των Ελλήνων, συγχρόνως δε , δικαιώνουν την αντίληψη πως «μια πόλη και ο χώρος της είναι στερέωμα αυτοτελές και διαχρονικό, και οι «ταξιδιώτες» της, δεν είναι παρά διάττοντες αστέρες, μετεωρίτες στη ζωή της»…

Υπό αυτήν την έννοια, το υπερκόσμιο φως της Κορίνθου, κυρίαρχο χαρακτηριστικό πολλών χαρακτικών –ξυλογραφιών κυρίως- προερχόμενων από εικονογραφήσεις Βίβλων, μπορεί μεν να σχετίζεται με την επίσκεψη του Αποστόλου των Εθνών, Παύλου, στην περιοχή το 52μΧ και στην από εκείνου ίδρυση της πρώτης στη νότια Ελλάδα Αποστολικής Εκκλησίας, αλλά δεν είναι πρωτόγνωρο: Είναι το ίδιο υπερκόσμιο φως της λιθογραφίας του von Stackelberg, που δείχνει την «Κορινθία από το όρος Κυλλήνη», θυμίζοντας –μας τον «Αίαντα» του Σοφοκλή «Ω Παν, κατέβα από την πέτρινη ράχη της χιονόδαρτης Κυλλήνης, κι άμα περάσης τα κύματα της θάλασσας, παρουσιάσου εδώ βασιλιά μας…κι ο βασιλιάς Απόλλων που κυβερνά τη Δήλο, ας έρθη εδώ, μπροστά σε όλων τα μάτια, να κάθεται μαζί μου και να ναι σε μένα καλόκαρδος πάντα..»

Ακόμα και για το παλιότερο γνωστό κορινθιακό χαρακτικό, την πρώτη έντυπη απεικόνιση της Κορίνθου στο «χρονικό της Νυρεμβέργης» το 1493, όπου η πόλη παρουσιάζεται σε ξυλογραφία με εντελώς φανταστικό τρόπο και καθόλου πραγματικά στοιχεία για τις δραστηριότητες των κατοίκων της, έως και για τη ξυλογραφία του 1893 με τη «βασίλισσα Όλγα να εγκαινιάζει τη Διώρυγα της Κορίνθου» (που και αυτή παρατίθεται στο βιβλίο), ισχύει πέρα για πέρα το του λόρδου Μπάϋρον

«…χρόνια κι αφανισμένες εποχές

κι ανάσα καταιγίδας κι οργή πολέμου

σάρωσαν την Κόρινθο, μα εκείνη στέκει

φρούριο πλασμένο για της Ελευθερίας τα χέρια.

Του κυκλώνα ο θυμός, του σεισμού ο κραδασμός

Άθικτο άφησαν τον αρχαίο της βράχο,

θεμέλιο μιας γης, που ακόμα,

κι αν ηττημένη, κοιτάζει περήφανα αυτόν το λόφο,

σημείο της διπλής παλίρροιας

με τα μαβιά νερά να αναδιπλώνονται σε κάθε της πλευρά

σα να σπρώχνονται να ανταμωθούν

μα ηρεμούν και κάτω από τα πόδια της φωλιάζουν»

( Η Πολιορκία της Κορίνθου)

* Δημοσιεύθηκε στην «Απογευματινή της Κυριακής», 4-05-08

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: