jump to navigation

H …ένσκοπη φιλία Σεπτεμβρίου 1, 2008

Posted by mariandr in Ελλάδα, Κοινωνία, Παλαιά κείμενα του 2006.
trackback

** Ο Κωστής ήταν γειτονόπουλο και συμμαθητής μου. Συμφοιτητής μου στη συνέχεια, συνεχίσαμε να βλεπόμαστε όταν αποφοιτήσαμε, αλλά λιγότερο συχνά: αφενός η οικογένεια του μετακόμισε στα βόρεια προάστια, αφετέρου εκείνος αποφάσισε να συνεχίσει μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό.Σήμερα, ο Κωστής, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού, είναι σημαίνον στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία και , όλως παραδόξως, ασχολείται και με την πολιτική. «Όλως παραδόξως», όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί το συγκεκριμένο άτομο , εξ ων θυμάμαι, ήταν στα φοιτητικά του χρόνια εντελώς «απράγμων» περί τα πολιτικά πράγματα, συνειδητά αποστασιοποιημένος και ουδέποτε φέρων προσωπική πολιτική θέση ή έστω κάποιο πολιτικό σχόλιο στην παρέα.

Τελευταία φορά που τηλεφωνηθήκαμε, αφού μου επεσήμανε ευγενικά ότι θα προτιμούσε να τον λέω «Κωνσταντίνο», εγώ επέμενα να ρωτάω γεμάτη θαυμασμό για τις γνώσεις του και εμπιστοσύνη στην κρίση του, πώς αντιλαμβάνεται την έννοια του networking στην πολιτική. Ειρήσθω εν παρόδω, ότι, στην παρέα, εξακολουθούν και τον «μνημονεύουν» περισσότερο για το «κόλλημα» που είχε με την «ελληνική υπεροχή» και τη «μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας». Συγκεκριμένα, μας έλεγε πάντοτε ότι «τζατζίκι, σουβλάκι, μαγκιά, μεράκι και φιλότιμο», είναι λέξεις που «όσο και να χτυπιόμαστε, δεν μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες, και συνεπώς δεν υπάρχουν και ως έννοιες». Η απάντησή του λοιπόν στην ερώτησή μου ήταν σοκαριστική: « είναι η ικανότητα του πολιτικού να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης και κίνητρα αμοιβαίας προστασίας με το περιβάλλον που τον αναδεικνύει και τον συντηρεί στην εξουσία. Προφανώς με ρωτάς λόγω της φιλολογίας των ημερών για τη διαφθορά στη δημόσια ζωή της Ελλάδας. Ε καλά, παντού και πάντα υπήρχε διαφθορά. Μήπως στη Γαλλία και στη Γερμανία και στις ΗΠΑ δεν υπάρχει διαφθορά; Αλλά να μην είμαστε υπερβολικοί. Διεφθαρμένοι είμαστε όλοι, για αυτό ας είμαστε πιο διακριτικοί. Αν χρειαστεί να γράψεις κανένα άρθρο για τη διαφθορά, γράψε καλύτερα, « ένσκοπη φιλία»!!! Είναι πιο σικ και πιο ανθρώπινο!»

Αφήνω τον Κωστή –συγγνώμη, τον Κωνσταντίνο-και πιάνω τον καλό κύριο Key, που, εν έτει 1936, όριζε την πολιτική διαφθορά ως εξής: «η πολιτική διαφθορά παρουσιάζεται στις σύγχρονες κοινωνίες ως μία τεχνική και συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των τρόπων επηρεασμού της κυβερνητικής δράσης, όμοια με τη βία και την προπαγάνδα». Σε αυτήν την κατεύθυνση, -συνεχίζουν οι Gardiner και Lyman το 1978,«η διαφθορά συνεπάγεται ανταλλαγή χρήματος ή άλλων υλικών αγαθών για μια προνομιακή μεταχείριση από την πλευρά ατόμων που κατέχουν δημόσια θέση…. Παρατηρείται, στη συναλλαγή της διαφθοράς, άτομα κατέχοντα δημόσια θέση, να προσφέρουν προνομιακή πρόσβαση στο κράτος για χρήμα».

Κατόπιν της τηλεφωνικής συνομιλίας με τον παλιό μου φίλο και της εντρύφησης στη σχετική με τη διαφθορά βιβλιογραφία, ένιωσα να τα βάζω λίγο με την οικονομία της αγοράς και γενικώς με το φιλελευθερισμό. Με δεδομένο δηλαδή ότι όντως, η διαφθορά ανάγεται στους αρχαίους χρόνους και είναι φαινόμενο όλων των πολιτικών συστημάτων άρα και της δημοκρατίας, σκέφτηκα ότι πρέπει να επικεντρωθούμε στο παρόν και να αντιμετωπίσουμε τη μάστιγα αυτή με όρους και συνθήκες του σήμερα. Σκέφτηκα λοιπόν αρχικά, ότι ο καπιταλισμός και η ανοικτή οικονομία ευνοούν το φαινόμενο των διεφθαρμένων στο δημόσιο βίο. Γιατί, αυτός που ονομάζουμε «διεφθαρμένο αξιωματούχο», είναι στην πραγματικότητα ένας άνθρωπος που, βασισμένος στην οικονομική θεώρηση της σύγχρονης πολιτικής, χρησιμοποιεί προς ίδιον όφελος το μοντέλο «κόστος-όφελος». Τι άλλο κάνει δηλαδή από το να θεωρεί πως το δημόσιο αξίωμα με το οποίο τιμήθηκε, είναι κάτι σαν ιδιωτική επιχείρηση από την οποία πρέπει να «βγάλει» όσο το δυνατόν περισσότερα, «προσέχοντας» την «αγορά» γύρω του;

Αυτή ήταν όμως η αρχική μου σκέψη. Μετά από σωρεία άρθρων που διάβασα στον εγχώριο και ξένο Τύπο για τη διαφθορά, και μετά από αλλεπάλληλες τηλεοπτικές εκπομπές για «ξεσκεπάσματα σκανδάλων» που παρακολούθησα, δεν έχω την εντύπωση ότι ευθύνεται τελικά ο καπιταλισμός, ή η φιλελεύθερη αγορά, ή το οικονομικό μοντέλο, ή η παγκοσμιοποίηση, ή τέλος πάντων δεν είναι θέμα πολιτικού σχήματος ο ηθικός εκφυλισμός και η μίζερη κοσμοθεωρία περί «μέγιστου κέρδους» κάποιων κρατικών λειτουργών.

Πιο μικρή, ίσως να πίστευα ότι είναι φαινόμενο σχετιζόμενο με το έλλειμμα ουσιαστικής δημοκρατίας. Ούτε αυτό. Βρίσκω πια πολύ τετριμμένο –βαρύς αλλά αληθής δυστυχώς ο όρος- να μιλάμε για τη «διαφθορά στην παραπαίουσα βυζαντινή αυτοκρατορία», τον «πολιτικό εκφυλισμό στην Αμερική του 19ου αιώνα», ακόμα και τη διαφθορά της «κομμουνιστικής νομενκλατούρας». Και σε καιρούς δημοκρατίας , η οποία προβλήθηκε ως πανάκεια για τα θλιβερά αυτά φαινόμενα, αρκεί να θυμηθούμε τον ιταλικό «σεισμό» της περασμένης δεκαετίας που ξεκίνησε με τη διαφθορά του Κράξι και το ισπανικό παράδειγμα της σοσιαλιστικής διαφθοράς, ή την ιαπωνική και τη βραζιλιάνικη διαφθορά που προκάλεσαν αυτοκτονίες εξεχουσών προσωπικοτήτων.

Η ρίζα του κακού είναι σαφώς πιο «παγκοσμιοποιημένη» και «κοινωνική» και «ψυχαναλυτική», και εν πάση περιπτώσει , ο,τιδήποτε άλλο, εκτός από πολιτική: δεν υπάρχει φιλότιμο. Εκείνη η λεξούλα που κάποτε ο Κωστής-συγγνώμη, Κωνσταντίνος- έλεγε όλως υπερηφάνως ότι δεν μπορεί να αποδοθεί από την ελληνική, σε καμία άλλη γλώσσα. Γιατί, όταν αιτούμεθα-γιατί αυτό κάνουμε- να μας αποκαλούν «ευγενέστερα» «θιασώτες της ένσκοπης φιλίας» και να μη μας λένε «διεφθαρμένους», πώς λέγεται αυτό αν όχι έλλειψη φιλοτίμου και μαζί αρρώστεια της ψυχής , αποκαλυπτικής της τραγικής προσωπικής ανεπάρκειας που δεν βαστά να ακούσει την αλήθεια της;Η πολιτική αλληγορία του Δάντη με την οποία περιγράφεται ο πολιτικός και ηθικός εκφυλισμός της εποχής του , η «Θεία Κωμωδία», με την περίφημη φράση «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας», σαφώς και είναι επίκαιρος όσο ποτέ. Αλλά δεν δίνει λύση. Αυτή θα δοθεί μόνο αν γίνει το θαύμα να ξεκινήσει μια κοινή διαπαιδαγώγηση των πολιτών «των ανεπτυγμένων κρατών» (πρώτα, γιατί αυτά τα κράτη δίνουν «το παράδειγμα» στα αναπτυσσόμενα) βασισμένη στην αξία του να είναι κανείς φιλότιμος. Η ελληνική ταινία «Υπάρχει και φιλότιμο» με τον βουλευτή Μαυρογιαλούρο, μπορεί άριστα να λειτουργήσει ως το πρώτο κεφάλαιο του μαθήματος « Εισαγωγή στην έννοια Φιλότιμο». Δεν είναι αστείο. Αλλά, αυτή η λύση, δεν μπορεί να δοθεί με πρωτοβουλία των κυβερνήσεων, ούτε των επιχειρηματιών. Στο κάτω-κάτω, τις κυβερνήσεις και τους επιχειρηματίες δεν μεμφόμαστε για «διαπλεκόμενους»-συγγνώμην, ως οπαδούς «της ένσκοπης φιλίας»; Η λύση αυτή προϋποθέτει πολύ χρόνο, υπομονή και ίσως να είναι κατά βάθος, η πλέον σημαντική επανάσταση των νέων καιρών: θα δοθεί μόνο όταν ο καθένας από μας ,αναζητήσει το χαμένο του φιλότιμο, και μοχθήσει να γαλουχήσει με αυτό το παιδί του. Πιο «ευγενικά» και «επιστημονικά», να το πω και γω, το φιλότιμο λέγεται αλλιώς, «ευθύνη». Πολιτική και προσωπική, μια φορά, η έννοια της ευθύνης, λείπει. Αυτήν, η τεχνοκρατική μας παιδεία μας δεν την ευνοεί, και στον τομέα της πολιτικής, το «διαχειριστικό μοντέλο» των κρατών δεν τη θεωρεί δυστυχώς και συνωνυμό της, αλλά «αφηρημένη έννοια, μεταπολεμικό κατάλοιπο της πολιτικής φιλοσοφίας της άρχουσας τάξης».Άρα, εναπόκειται στον καθένα από μας να την ανακτήσει. Φιλότιμο ή ευθύνη, είναι κάτι που ξεκινά από τη βάση της κοινωνικής πυραμίδας, και όχι απαραίτητα από την κορυφή της. Η απουσία του φιλότιμου, σχετίζεται τόσο με την κλοπή του δημόσιου χρήματος, όσο και με το πέταγμα του αποτσίγαρου στο πάτωμα «γιατί θα τα μαζέψει η καθαρίστρια, αυτή είναι η δουλειά της». Αν ο καθένας μας δεν κάνει την προσωπική του επανάσταση, με σημαία του τη «λαϊκή» και «απλουστευτικά διατυπωμένη» λεξούλα, υιοθετώντας μια συγκεκριμένη στάση ζωής, τότε, ( -και υπό αυτήν την έννοια, ο Κωστής-συγγνώμη, ο Κωνσταντίνος-, έχει δίκιο) «…όλοι είμαστε διεφθαρμένοι». Ακόμα κι αν βρεθεί κάποια μειοψηφία «γραφικών», ήτοι ακέραιων ανθρώπων αλλά και ηττοπαθών συνάμα, να μας αποκαλούν «οπαδούς της ένσκοπης φιλίας», η ουσία δεν θα αλλάζει: διεφθαρμένοι θα είμαστε όλοι.

Η διαφθορά δημόσιων προσώπων, έχει να κάνει όχι μόνο με την έλλειψη του φιλότιμου, που είναι συλλογικό φαινόμενο και χαρακτηριστικό της βαθιά υλιστικής κοινωνίας, αλλά και με το έλλειμμα σεβασμού, ένα θέμα στο οποίο ο καημένος ο «γερο-Στάθης» του 1858, έδινε μεγάλη σημασία προκειμένου να σταθεί στα πόδια της η «μικρή πλην τιμία Ελλάς». Τελικά, ίσως να μην είναι τόσο μειωτικό για την προσωπικότητα μας, η απόδοση σεβασμού στους μεγαλύτερους, στους θεσμούς, στη διαφορετικότητα, στη μειονότητα. Εκτός από ενδεικτικό καλής ανατροφής, είναι συστατικό της σύγχρονης δημοκρατίας και προληπτικό φάρμακο στη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού. Ο διεφθαρμένος, σύμφωνα με τον Λα Μπριγιέρ και τους «Χαρακτήρες» του, (που βεβαίως, με όλο το σεβασμό στη μνήμη του, κι αυτός το Θεόφραστο αντέγραφε), βασίζεται κυρίως στη διαταραγμένη από πλευράς συνοχής κοινωνία και στην έλλειψη σεβασμού μεταξύ των μελών της. Και υπό την έννοια αυτή, η λέξη «μπούρδες», που χρησιμοποιήθηκε για να σχολιάσει αυτούς που επιμένουν να «τα παίρνουν» όταν ακούνε πως «δεν έχει σημασία η ονομασία των Σκοπίων», δεν ήταν θλιβερή γιατί προσέβαλε τη μνήμη σφαγμένων παλικαριών , κρεμασμένων ιερέων και βιασμένων διδασκαλισσών-ανθρώπων βαθιά προοδευτικών στην εποχή τους- που θυσιάστηκαν στον Μακεδονικό Αγώνα. Ήταν θλιβερή γιατί ήταν «ασέβαστη» , όπως το λένε οι χωρικοί, αφού απεκάλυπτε περιφρόνηση στη διαφορετική άποψη, και συνεπώς, ήταν ένας ακόμα βαρύς οιωνός για αλαζονική στάση και φασιζουσα νοοτροπία . Μακροπρόθεσμα όμως, έχοντας τη σιγουριά ότι οι άλλοι ασχολούνται με μπούρδες ,εμείς μπορούμε άνετα να γίνουμε «οπαδοί της ένσκοπης φιλίας» κάτω από τη μύτη τους…

Τελικά, ποιος μπορεί να κοιμάται ήσυχος πως ποτέ δεν θα φοβηθεί τη μομφή της διαφθοράς;

Κάποτε, ένας Γέροντας, ερωτηθείς για το τι φταίει για την πολιτικοκοινωνική σήψη, μίλησε για την απομάκρυνση από το Θεό, αλλά και για το φόβο του ανθρώπου να έρθει αντιμέτωπος με τον εαυτό του πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με τους άλλους και τα κοινά Και κατέληξε με νόημα: «είναι , πριν κάνεις ο,τιδήποτε, να σκεφτείς την απόφαση που πρέπει να πάρεις: αν δεχθείς να πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις όταν πεθάνεις»!

** της: ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ, ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΣΑΒΒΑΤΟΥ, 26-11-06

Ο Κωστής ήταν γειτονόπουλο και συμμαθητής μου. Συμφοιτητής μου στη συνέχεια, συνεχίσαμε να βλεπόμαστε όταν αποφοιτήσαμε, αλλά λιγότερο συχνά: αφενός η οικογένεια του μετακόμισε στα βόρεια προάστια, αφετέρου εκείνος αποφάσισε να συνεχίσει μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό.Σήμερα, ο Κωστής, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού, είναι σημαίνον στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία και , όλως παραδόξως, ασχολείται και με την πολιτική. «Όλως παραδόξως», όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί το συγκεκριμένο άτομο , εξ ων θυμάμαι, ήταν στα φοιτητικά του χρόνια εντελώς «απράγμων» περί τα πολιτικά πράγματα, συνειδητά αποστασιοποιημένος και ουδέποτε φέρων προσωπική πολιτική θέση ή έστω κάποιο πολιτικό σχόλιο στην παρέα.

Τελευταία φορά που τηλεφωνηθήκαμε, αφού μου επεσήμανε ευγενικά ότι θα προτιμούσε να τον λέω «Κωνσταντίνο», εγώ επέμενα να ρωτάω γεμάτη θαυμασμό για τις γνώσεις του και εμπιστοσύνη στην κρίση του, πώς αντιλαμβάνεται την έννοια του networking στην πολιτική. Ειρήσθω εν παρόδω, ότι, στην παρέα, εξακολουθούν και τον «μνημονεύουν» περισσότερο για το «κόλλημα» που είχε με την «ελληνική υπεροχή» και τη «μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας». Συγκεκριμένα, μας έλεγε πάντοτε ότι «τζατζίκι, σουβλάκι, μαγκιά, μεράκι και φιλότιμο», είναι λέξεις που «όσο και να χτυπιόμαστε, δεν μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες, και συνεπώς δεν υπάρχουν και ως έννοιες». Η απάντησή του λοιπόν στην ερώτησή μου ήταν σοκαριστική: « είναι η ικανότητα του πολιτικού να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης και κίνητρα αμοιβαίας προστασίας με το περιβάλλον που τον αναδεικνύει και τον συντηρεί στην εξουσία. Προφανώς με ρωτάς λόγω της φιλολογίας των ημερών για τη διαφθορά στη δημόσια ζωή της Ελλάδας. Ε καλά, παντού και πάντα υπήρχε διαφθορά. Μήπως στη Γαλλία και στη Γερμανία και στις ΗΠΑ δεν υπάρχει διαφθορά; Αλλά να μην είμαστε υπερβολικοί. Διεφθαρμένοι είμαστε όλοι, για αυτό ας είμαστε πιο διακριτικοί. Αν χρειαστεί να γράψεις κανένα άρθρο για τη διαφθορά, γράψε καλύτερα, « ένσκοπη φιλία»!!! Είναι πιο σικ και πιο ανθρώπινο!»

Αφήνω τον Κωστή –συγγνώμη, τον Κωνσταντίνο-και πιάνω τον καλό κύριο Key, που, εν έτει 1936, όριζε την πολιτική διαφθορά ως εξής: «η πολιτική διαφθορά παρουσιάζεται στις σύγχρονες κοινωνίες ως μία τεχνική και συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των τρόπων επηρεασμού της κυβερνητικής δράσης, όμοια με τη βία και την προπαγάνδα». Σε αυτήν την κατεύθυνση, -συνεχίζουν οι Gardiner και Lyman το 1978,«η διαφθορά συνεπάγεται ανταλλαγή χρήματος ή άλλων υλικών αγαθών για μια προνομιακή μεταχείριση από την πλευρά ατόμων που κατέχουν δημόσια θέση…. Παρατηρείται, στη συναλλαγή της διαφθοράς, άτομα κατέχοντα δημόσια θέση, να προσφέρουν προνομιακή πρόσβαση στο κράτος για χρήμα».

Κατόπιν της τηλεφωνικής συνομιλίας με τον παλιό μου φίλο και της εντρύφησης στη σχετική με τη διαφθορά βιβλιογραφία, ένιωσα να τα βάζω λίγο με την οικονομία της αγοράς και γενικώς με το φιλελευθερισμό. Με δεδομένο δηλαδή ότι όντως, η διαφθορά ανάγεται στους αρχαίους χρόνους και είναι φαινόμενο όλων των πολιτικών συστημάτων άρα και της δημοκρατίας, σκέφτηκα ότι πρέπει να επικεντρωθούμε στο παρόν και να αντιμετωπίσουμε τη μάστιγα αυτή με όρους και συνθήκες του σήμερα. Σκέφτηκα λοιπόν αρχικά, ότι ο καπιταλισμός και η ανοικτή οικονομία ευνοούν το φαινόμενο των διεφθαρμένων στο δημόσιο βίο. Γιατί, αυτός που ονομάζουμε «διεφθαρμένο αξιωματούχο», είναι στην πραγματικότητα ένας άνθρωπος που, βασισμένος στην οικονομική θεώρηση της σύγχρονης πολιτικής, χρησιμοποιεί προς ίδιον όφελος το μοντέλο «κόστος-όφελος». Τι άλλο κάνει δηλαδή από το να θεωρεί πως το δημόσιο αξίωμα με το οποίο τιμήθηκε, είναι κάτι σαν ιδιωτική επιχείρηση από την οποία πρέπει να «βγάλει» όσο το δυνατόν περισσότερα, «προσέχοντας» την «αγορά» γύρω του;

Αυτή ήταν όμως η αρχική μου σκέψη. Μετά από σωρεία άρθρων που διάβασα στον εγχώριο και ξένο Τύπο για τη διαφθορά, και μετά από αλλεπάλληλες τηλεοπτικές εκπομπές για «ξεσκεπάσματα σκανδάλων» που παρακολούθησα, δεν έχω την εντύπωση ότι ευθύνεται τελικά ο καπιταλισμός, ή η φιλελεύθερη αγορά, ή το οικονομικό μοντέλο, ή η παγκοσμιοποίηση, ή τέλος πάντων δεν είναι θέμα πολιτικού σχήματος ο ηθικός εκφυλισμός και η μίζερη κοσμοθεωρία περί «μέγιστου κέρδους» κάποιων κρατικών λειτουργών.

Πιο μικρή, ίσως να πίστευα ότι είναι φαινόμενο σχετιζόμενο με το έλλειμμα ουσιαστικής δημοκρατίας. Ούτε αυτό. Βρίσκω πια πολύ τετριμμένο –βαρύς αλλά αληθής δυστυχώς ο όρος- να μιλάμε για τη «διαφθορά στην παραπαίουσα βυζαντινή αυτοκρατορία», τον «πολιτικό εκφυλισμό στην Αμερική του 19ου αιώνα», ακόμα και τη διαφθορά της «κομμουνιστικής νομενκλατούρας». Και σε καιρούς δημοκρατίας , η οποία προβλήθηκε ως πανάκεια για τα θλιβερά αυτά φαινόμενα, αρκεί να θυμηθούμε τον ιταλικό «σεισμό» της περασμένης δεκαετίας που ξεκίνησε με τη διαφθορά του Κράξι και το ισπανικό παράδειγμα της σοσιαλιστικής διαφθοράς, ή την ιαπωνική και τη βραζιλιάνικη διαφθορά που προκάλεσαν αυτοκτονίες εξεχουσών προσωπικοτήτων.

Η ρίζα του κακού είναι σαφώς πιο «παγκοσμιοποιημένη» και «κοινωνική» και «ψυχαναλυτική», και εν πάση περιπτώσει , ο,τιδήποτε άλλο, εκτός από πολιτική: δεν υπάρχει φιλότιμο. Εκείνη η λεξούλα που κάποτε ο Κωστής-συγγνώμη, Κωνσταντίνος- έλεγε όλως υπερηφάνως ότι δεν μπορεί να αποδοθεί από την ελληνική, σε καμία άλλη γλώσσα. Γιατί, όταν αιτούμεθα-γιατί αυτό κάνουμε- να μας αποκαλούν «ευγενέστερα» «θιασώτες της ένσκοπης φιλίας» και να μη μας λένε «διεφθαρμένους», πώς λέγεται αυτό αν όχι έλλειψη φιλοτίμου και μαζί αρρώστεια της ψυχής , αποκαλυπτικής της τραγικής προσωπικής ανεπάρκειας που δεν βαστά να ακούσει την αλήθεια της;Η πολιτική αλληγορία του Δάντη με την οποία περιγράφεται ο πολιτικός και ηθικός εκφυλισμός της εποχής του , η «Θεία Κωμωδία», με την περίφημη φράση «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας», σαφώς και είναι επίκαιρος όσο ποτέ. Αλλά δεν δίνει λύση. Αυτή θα δοθεί μόνο αν γίνει το θαύμα να ξεκινήσει μια κοινή διαπαιδαγώγηση των πολιτών «των ανεπτυγμένων κρατών» (πρώτα, γιατί αυτά τα κράτη δίνουν «το παράδειγμα» στα αναπτυσσόμενα) βασισμένη στην αξία του να είναι κανείς φιλότιμος. Η ελληνική ταινία «Υπάρχει και φιλότιμο» με τον βουλευτή Μαυρογιαλούρο, μπορεί άριστα να λειτουργήσει ως το πρώτο κεφάλαιο του μαθήματος « Εισαγωγή στην έννοια Φιλότιμο». Δεν είναι αστείο. Αλλά, αυτή η λύση, δεν μπορεί να δοθεί με πρωτοβουλία των κυβερνήσεων, ούτε των επιχειρηματιών. Στο κάτω-κάτω, τις κυβερνήσεις και τους επιχειρηματίες δεν μεμφόμαστε για «διαπλεκόμενους»-συγγνώμην, ως οπαδούς «της ένσκοπης φιλίας»; Η λύση αυτή προϋποθέτει πολύ χρόνο, υπομονή και ίσως να είναι κατά βάθος, η πλέον σημαντική επανάσταση των νέων καιρών: θα δοθεί μόνο όταν ο καθένας από μας ,αναζητήσει το χαμένο του φιλότιμο, και μοχθήσει να γαλουχήσει με αυτό το παιδί του. Πιο «ευγενικά» και «επιστημονικά», να το πω και γω, το φιλότιμο λέγεται αλλιώς, «ευθύνη». Πολιτική και προσωπική, μια φορά, η έννοια της ευθύνης, λείπει. Αυτήν, η τεχνοκρατική μας παιδεία μας δεν την ευνοεί, και στον τομέα της πολιτικής, το «διαχειριστικό μοντέλο» των κρατών δεν τη θεωρεί δυστυχώς και συνωνυμό της, αλλά «αφηρημένη έννοια, μεταπολεμικό κατάλοιπο της πολιτικής φιλοσοφίας της άρχουσας τάξης».Άρα, εναπόκειται στον καθένα από μας να την ανακτήσει. Φιλότιμο ή ευθύνη, είναι κάτι που ξεκινά από τη βάση της κοινωνικής πυραμίδας, και όχι απαραίτητα από την κορυφή της. Η απουσία του φιλότιμου, σχετίζεται τόσο με την κλοπή του δημόσιου χρήματος, όσο και με το πέταγμα του αποτσίγαρου στο πάτωμα «γιατί θα τα μαζέψει η καθαρίστρια, αυτή είναι η δουλειά της». Αν ο καθένας μας δεν κάνει την προσωπική του επανάσταση, με σημαία του τη «λαϊκή» και «απλουστευτικά διατυπωμένη» λεξούλα, υιοθετώντας μια συγκεκριμένη στάση ζωής, τότε, ( -και υπό αυτήν την έννοια, ο Κωστής-συγγνώμη, ο Κωνσταντίνος-, έχει δίκιο) «…όλοι είμαστε διεφθαρμένοι». Ακόμα κι αν βρεθεί κάποια μειοψηφία «γραφικών», ήτοι ακέραιων ανθρώπων αλλά και ηττοπαθών συνάμα, να μας αποκαλούν «οπαδούς της ένσκοπης φιλίας», η ουσία δεν θα αλλάζει: διεφθαρμένοι θα είμαστε όλοι.

Η διαφθορά δημόσιων προσώπων, έχει να κάνει όχι μόνο με την έλλειψη του φιλότιμου, που είναι συλλογικό φαινόμενο και χαρακτηριστικό της βαθιά υλιστικής κοινωνίας, αλλά και με το έλλειμμα σεβασμού, ένα θέμα στο οποίο ο καημένος ο «γερο-Στάθης» του 1858, έδινε μεγάλη σημασία προκειμένου να σταθεί στα πόδια της η «μικρή πλην τιμία Ελλάς». Τελικά, ίσως να μην είναι τόσο μειωτικό για την προσωπικότητα μας, η απόδοση σεβασμού στους μεγαλύτερους, στους θεσμούς, στη διαφορετικότητα, στη μειονότητα. Εκτός από ενδεικτικό καλής ανατροφής, είναι συστατικό της σύγχρονης δημοκρατίας και προληπτικό φάρμακο στη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού. Ο διεφθαρμένος, σύμφωνα με τον Λα Μπριγιέρ και τους «Χαρακτήρες» του, (που βεβαίως, με όλο το σεβασμό στη μνήμη του, κι αυτός το Θεόφραστο αντέγραφε), βασίζεται κυρίως στη διαταραγμένη από πλευράς συνοχής κοινωνία και στην έλλειψη σεβασμού μεταξύ των μελών της. Και υπό την έννοια αυτή, η λέξη «μπούρδες», που χρησιμοποιήθηκε για να σχολιάσει αυτούς που επιμένουν να «τα παίρνουν» όταν ακούνε πως «δεν έχει σημασία η ονομασία των Σκοπίων», δεν ήταν θλιβερή γιατί προσέβαλε τη μνήμη σφαγμένων παλικαριών , κρεμασμένων ιερέων και βιασμένων διδασκαλισσών-ανθρώπων βαθιά προοδευτικών στην εποχή τους- που θυσιάστηκαν στον Μακεδονικό Αγώνα. Ήταν θλιβερή γιατί ήταν «ασέβαστη» , όπως το λένε οι χωρικοί, αφού απεκάλυπτε περιφρόνηση στη διαφορετική άποψη, και συνεπώς, ήταν ένας ακόμα βαρύς οιωνός για αλαζονική στάση και φασιζουσα νοοτροπία . Μακροπρόθεσμα όμως, έχοντας τη σιγουριά ότι οι άλλοι ασχολούνται με μπούρδες ,εμείς μπορούμε άνετα να γίνουμε «οπαδοί της ένσκοπης φιλίας» κάτω από τη μύτη τους…

Τελικά, ποιος μπορεί να κοιμάται ήσυχος πως ποτέ δεν θα φοβηθεί τη μομφή της διαφθοράς;

Κάποτε, ένας Γέροντας, ερωτηθείς για το τι φταίει για την πολιτικοκοινωνική σήψη, μίλησε για την απομάκρυνση από το Θεό, αλλά και για το φόβο του ανθρώπου να έρθει αντιμέτωπος με τον εαυτό του πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με τους άλλους και τα κοινά Και κατέληξε με νόημα: «είναι , πριν κάνεις ο,τιδήποτε, να σκεφτείς την απόφαση που πρέπει να πάρεις: αν δεχθείς να πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις όταν πεθάνεις»!

Advertisements

Σχόλια»

No comments yet — be the first.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: