jump to navigation

KYΠΡΟΣ -ΕΡΕΙΠΩΜΕΝΗ ΜΝΗΜΗ Φεβρουαρίου 2, 2010

Posted by mariandr in Κυπρος, Κείμενα του 2010, Ματωμένα Χώματα, PAGOSMIOPOIISI.
trackback

Επιμέλεια: ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

« Η μετατροπή χριστιανικών εκκλησιών σε τεμένη και το αντίστροφο, αλλά και γενικά η χρήση των θρησκευτικών μνημείων από κομμουνιστικά καθεστώτα για εντελώς άλλους σκοπούς από αυτούς της λατρείας, είναι υπόθεση πολύ γνωστή στην Ιστορία.


Το επιχείρημα όμως ότι, στην περίπτωση της Κύπρου, τα υπό τουρκική κατοχή ευρισκόμενα θρησκευτικά μνημεία με τα συνοδευτικά λεηλατηθέντα έργα τέχνης είναι  «νόμιμο» (και σύνηθες)αποτέλεσμα ενός πολέμου, δεν ευσταθεί: Στη σημερινή Ευρώπη, η πολιτιστική κληρονομιά προστατεύεται. Το Διεθνές Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία μας έδειξε ότι η καταστροφή των πολιτιστικών μνημείων συνιστά έγκλημα πολέμου. Επιπλέον, η ΕΕ έχει δικές της ντιρεκτίβες για την πολιτιστική προστασία , κάτι που η Τουρκία θα πρέπει να λάβει υπόψιν της αν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ. Το περασμένο καλοκαίρι στην Ουάσιγκτον, η Αμερικανική Επιτροπή του Παρατηρητηρίου του Ελσίνκι, εξέδωσε 50σελιδή αναφορά για το Κογκρέσο σχετικα΄με την πολιτιστική και θρησκευτική κληρονομιά της Κύπρου λέγοντας ότι κινδυνεύει και πως υπό το συμβατικό και εθιμικό δίκαιο η Τουρκία είναι υπεύθυνη για πράξεις που στρέφονται κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς ενώ καταγράφει τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους η Τουρκία καταπάτησε τη διεθνή ανθρωπιστική νομοθεσία όπως αυτή ορίστηκε μεταπολεμικά με συνθήκες που και η Αγκυρα είχε υπογράψει».

Αυτά, μεταξύ άλλων επισημαίνει στο αμερικανικό Weekly Standard η δημοσιογράφος Κάθριν Ίστλαντ, στο ρεπορτάζ για «τον τουρκικό πόλεμο στην κυπριακή πολιτιστική κληρονομιά», μετά από επίσημο οδοποιρικό της ίδιας στο νησί και στις αρχαιότητες του.

Βασικός άξονας της υπόθεσης κατά την ίδια, είναι πως η «όσο εξακολουθεί η Κατοχή, εξακολουθεί και η συστηματική καταστροφή των αρχαιοτήτων». Οι αριθμοί που παραθέτει, είναι αμείλικτοι: Στη διάρκεια αλλά και μετά την τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού-όπου υπάρχουν συνολικά 24 αρχαιολογικές τοποθεσίες μείζονος και παγκόσμιας πολιτιστικής εμβέλειας-, «εξελίχθηκαν σε όρθια ερείπια» 500 ναοί και μονές , εκ των οποίων τα 50 δεν είναι προσβάσιμα. Αυτό , είτε διότι ανήκουν στην πράσινη ζώνη του ΟΗΕ, είτε διότι χρησιμοποιούνται ως στρατώνες, καφετέριες και αποθήκες. 80 εκκλησίες έγιναν τεμένη , 4 κάστρα καταρρέουν και 16.000 βυζαντινές εικόνες έχουν κάνει φτερά , προφανώς έχοντας μοσχοπουληθεί στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με την  αμερικανίδα ανταποκρίτρια, το πιο συγκλονιστικό στην όλη υπόθεση, είναι αυτό που της επεσήμανε ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος της Κύπρου, ο οποίος άνοιξε γραφείο στις Βρυξέλλες το περασμένο Πάσχα ειδικά για την προώθηση στην ΕΕ του θέματος της προστασίας των θρησκευτικών μνημείων του νησιού με τη 12χιλιαετή ιστορία: « Πράγματι, νότια της Πράσινης Γραμμής, καταστράφηκαν και μουσουλμανικά μνημεία, κυρίως πριν το 1974.Αλλά η Εκκλησία της Κύπρου και η κυβέρνηση εργάστηκαν για την αποκατάσταση των μνημείων, ελπίζοντας στην αμοιβαία ανταπόδοση της καλής αυτής χειρονομίας. Μέχρι σήμερα, αποκαταστάθηκαν 17 μουσουλμανικά μνημεία ενώ το 2000, ξεκίνησε το πρόγραμμα για την αποκατάσταση όλων των μουσουλμανικών μνημείων στο νότο και η Υπηρεσία Αρχαιοτήτων τα κατέγραψε ένα προς ένα. Η ολοκλήρωση των εργασιών αναμένεται φέτος. Όταν λοιπόν , μετά από πρόταση της ίδιας της ΕΕ, ο Αρχιεπίσκοπος συναντήθηκε με το μουφτή του βορείου τμήματος της Κύπρου, του είπε ότι θα τον καλωσόριζε ως προσκεκλημένο στο νότο για να δει , ιδίοις όμμασι, την αποκατάσταση και συντήρηση των τεμενών, κι αν έβρισκε ένα μνημείο όχι καλά συντηρημένο, τότε η εκκλησία της Κύπρου θα δεσμευόταν να πάρει όλη την οικονομική ευθύνη για την αποκατάσταση του. Σε αντάλλαγμα, ζητούσε από το μουφτή να διευκολύνει την πρόσβαση των ελληνοκυπρίων στην τουρκοκρατούμενη περιοχή, για να ξεκινήσει η συντήρηση των ναών και των μνημείων των ελληνοκυπρίων με χρήματα και εργασία της κυπριακής εκκλησίας. Σύμφωνα με το Weekly Standard, ο μουφτής απέρριψε την προσφορά, αντιπροτείνοντας «για κάθε εκκλησία στο βορρά, ένα τέμενος στο νότο». Μόνο που στο βορρά, οι εκκλησίες και οι μονές, είναι «μακράν περισσότερες από τα λιγοστά ισλαμικά μνημεία του νότου», σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο.

Το ζήτημα των «ατελών αναφορών» που συνέταξαν ειδικοί ειδικών για θέματα συντήρησης των κυπριακών αρχαίων και βυζαντινών  μνημείων αλλά και δημοσιογράφοι, είναι μια ακόμα διάσταση στο θέμα «κυπριακή πολιτιστική και θρησκευτική ιστορία: ΣΟΣ» που θέτει το αμερικανικό περιοδικό Weekly Standard. Το περιοδικό επισημαίνει ότι , η Επιτροπή του Ελσίνκι που συνέταξε τη σχετική αναφορά για το Κογκρέσο πέρυσι, «δανείστηκε» στοιχεία από αναφορά του καθηγητή (βυζαντινολόγου) Χαραλαμπου Χοτζάκογλου , ο οποίος πήρε άδεια πρόσβασης στα μνημεία με ομάδα αρχαιολόγων το 2003 όταν άνοιξε μερικώς η Πράσινη Γραμμή. Πριν από αυτόν, και άλλοι, όπως τουρκοκύπριοι δημοσιογράφοι (σαν τον Μεχμέτ Γιασίν) επιχείρησαν να ασχοληθούν με το ζήτημα της επιτακτικής αναγκης συντήρησης της κυπριακής ιστορικής κληρονομιάς, ενώ, ακόμα πιο συγκλονιστική, είναι η επισήμανση ότι η «πρώτη αναφορά έγινε από την Ουνέσκο το 1975 και μπήκε στο συρτάρι ως πολύ επιζήμια(καταγγελτική), είχε δε συνταχθεί κατ εντολήν του οργανισμού, από τον καναδό Ζακ Νταλιμπάρ, στον οποίον όμως είχε απαγορευθεί η πρόσβαση στις πιο σημαντικές και πιο βεβηλωμένες εκκλησίες».

Εντυπωσιάζει επίσης η μαρτυρία της αμερικανίδας δημοσιογραφου σχετικά με τη μεθοδική υποχώρηση του τουρκοκυπριακού ατμοσφαιρικού χρώματος στη βόρτεια πλευρά του νησιού, έναντι της τουρκικής, φερτής ταυτότητας των εποίκων: Η αναλογία είναι δύο έποικοι προς ένα τουρκοκύπριο, γράφει, αναφερόμενη ακόμα και στην εισαγωγή των τούρκικων  μαύρων τσαγιών που προσφέρονται στις καφετέριες μέσα στα φλυτζάνια σε σχήμα τουλίπας «ακριβώς όπως στην Τουρκία». Η δημοσιογράφος κάνει λόγο για «πολιτιστικό χάσμα που όλο και αυξάνει», ενώ καταλήγει το ρεπορτάζ της επικαλούμενη τον  Απόστολο των Εθνών Παύλο, από την Προς Κορινθίους Επιστολή του, δίκην «αλλοκόσμιας ελπίδας για την Κύπρο της οποίας η μελλοντική τύχη αγνοείται» και επισημαίνοντας πως «ο πραγματικός ναός», είναι ο «αχειροποίητος», δηλαδή ο ίδιος ο Κύριος, στον οποίον ανήκει κάθε γήινο κτίσμα.

Advertisements

Σχόλια»

1. fvasileiou - Φεβρουαρίου 2, 2010

Πρόσφατα το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου διοργάνωσε μια εξαιρετική εκδήλωση στην κατεχόμενη θρησκευτική μας κληρονομιά. Δεν είναι μόνο ότι τα μνημεία ερειπώνουνε, αλλά διαμελίζονται και πωλούνται ανά τον κόσμο. Στην Γερμανία εκκρεμεί δίκη για την τύχη εκατοντάδων έργων θρησκευτικής τέχνης από την κατεχόμενη Κύπρο. Και το κουλό -ή μάλλον το αναμενόμενο: Δεν υπάρχει ένας κοινός φορέας Εκκλησίας και Πολιτείας για την διάσωση και διεκδίκηση αυτής της κληρονομιάς.

mariandr - Φεβρουαρίου 3, 2010

Η απουσία ουσιαστικής συνεργασίας Εκκλησίας -κυβέρνησης στο ζήτημα φανταζομαι ότι ηχεί ως παράδοξο, αλλά είναι από τις παραμέτρους που εκτιμώ ότι γνωρίζουν (καλύτερα)μόνοι οι ιδιοι οι Ελληνοκύπριοι (ιθύνοντες) . Πάντως ο Χρυσόστομος δείχνει -εν προκειμένω- ότι έκανε ό,τι μπορούσε για την προβολή αν μη τι αλλο του ζητηματος.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: