jump to navigation

Κέντρο της αφήγησης: Αι Αθήναι… Μαρτίου 30, 2011

Posted by mariandr in Ελλάδα, Ελληνισμός στον Κόσμο, Εντυπώσεις, Κείμενα του 2011, Μνήμες του λαού μου.
trackback

Άλλο ένα από τα υπέροχα κείμενα του Φωτη που ..κλεψα από το ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΟ του

(www.fvasileiou.wordpress.com)
Ξανακούγοντας την “Ελλαδογραφία” του Νίκου Γκάτσου
Posted on 24/03/2009 by fvasileiou

Τα Παράλογα έχουν ιδιαίτερη θέση στην χατζιδακική δισκογραφία: Ενώ ο συνθέτης μόνο κατ’ εξαίρεση συνεργαζόταν με διάσημους τραγουδιστές, εδώ έχει συγκεντρώσει τέσσερις: την Μαρία Φαραντούρη, τον Σαββόπουλο, την Μελίνα και τον Μίκη.

Παρακάμπτω τον προφανή σαρκασμό της επιλογής -πχ η Μελίνα προσεύχεται ως παρθένος, ο Μίκης ελλαδογραφεί, ο Σαββόπουλος, τότε Νιόνιος, κραυγάζει «Τ’ άλογο, τ’ άλογο Ομέρ Βρυώνη», και η Φαραντούρη για πρώτη φορά στην καριέρα της απεκδύεται την χλαίνη της πρωθιέρειας της επαναστάσεως και λειτουργεί ως τραγουδίστρια. Κι επισημαίνω ότι οι δημιουργοί του δίσκου εντοπίζουν τον παραλογισμό κυρίως σε γυναικείες μορφές: Η Περσεφόνη, η Αρκαδία, η Μάγδα, η Σίβυλλα, η παρθένος, η Ελλάδα, στην οποία αναφέρεται το τελευταίο τραγούδι του δίσκου, η Ελλαδογραφία.

Η φόρμα της Ελλαδογραφίας φανερώνει το ειρωνικό και δεικτικό χιούμορ του Μάνου Χατζιδάκι και του Νίκου Γκάτσου:

Είμαστε στα 1976, στη μόδα είναι το πολιτικό τραγούδι, το τραγούδι-ποταμός, στα πάλκα ανεβαίνουν μαινόμενοι οι Μεγάλοι Συνθέτες και οι Μεγάλοι Δημιουργοί (από τον Ανδρεόπουλο ως τον Μπακαλάκο) και διεκτραγωδούν το παρόν της πατρίδας και διεκδικούν μερίδιο στην διαμόρφωση του μέλλοντός της.

Ο Γκάτσος έγραψε την Ελλαδογραφία στην καθαρεύουσα και σαν πεζό κείμενο. Ξεκινάει την αφήγησή του από κτίσεως κόσμου, σαν Βυζαντινός Χρονογράφος, και τελειώνει στη συντέλεια, όταν ο ήλιος θα διασταλθεί και θα καταπιεί το ηλιακό μας σύστημα.

Στην πραγματικότητα η Ελλαδογραφία δεν είναι παρά μια συνοπτική ιστορία της Ελλάδας. Το μια κρατήστε το: Ο Γκάτσος δεν

φιλοδοξεί να πει σε 10 λεπτά την ιστορία της πατρίδας του. Λέει μια εκδοχή, αυτή των αρχαιοπλήκτων ιστορικών, γι’ αυτό κι επιλέγει την καθαρεύουσα. Αντιθέτως, η φωνή του λαού, που ακούγεται εμβόλιμα, σαν σοφία, σαν κραυγή ή σαν παράπονο, είναι στην δημοτική και έμμετρη. Όπως στη δημοτική και έμμετρες είναι και οι άλλες Ελλαδογραφίες που έχει φιλοτεχνήσει ο ποιητής.

Κέντρο της αφήγησης είναι αι Αθήναι. Η πόλη που κατά την κλασική περίοδο εμεγαλούργησεν και περιεβλήθη την αίγλην της αιωνιότητος, κατά τους αρχαιοπλήκτους ιστορικούς φυσικά, και που μέλλεται να

συγκεντρώσουν εις τους κόλπους των και θα εξαφανίσουν δια παντός την Ελληνικήν αρετήν, ως ο Κρόνος εις το απώτατον παρελθόν κατέτρωγε τα ίδια αυτού τέκνα.

Το θυμάμαι αυτό το τραγούδι τέτοιες μέρες. Έχει ένα κλειδί που ανοίγει το νόημα του ’21, που δεν μπορώ να το βρω σε κανένα βιβλίο ιστορικού αρχαιοπλήκτου ή μη.

Γράφει για τον αγώνα:

…κατά την νεωτέραν και σκληροτέραν δοκιμασίαν του γένους, η εκ νέου κυριαρχία των Αθηνών θα απεδυνάμωνε τας κορυφάς και τας πεδιάδας της πελασγικής γης, αι οποίαι διεμόρφωσαν την οριστικήν φυσιογνωμίαν της φυλής και κατηύγασαν δι’ ανεσπέρου φωτός τους ομιχλώδεις ορίζοντας της περιδεούς ανθρωπότητος.

Στο Σούλι και στην Αλαμάνα
κάναμε φως τη συμφορά
θα μας θυμούνται τάχα μάνα
καμιά φορά;

Ματαία ελπίς. Ουδείς τους ενεθυμήθη ως ζώσας αιωνιότητας, ουδείς τους κατενόησεν εις τας πραγματικάς των διαστάσεις. Και αι Αθήναι, καταστάσαι πρωτεύουσα νεοπαγούς κράτους, ήρχισαν να προετοιμάζονται δια την εκ νέου απορρόφησιν της ικμάδος του έθνους. Αλλά η προγονική κληρονομία δεν είχεν εξ ολοκλήρου σπαταληθή και οι μεταγενέστεροι αδελφοί του μικρού Χορμόπουλου, εκ των Ηπειρωτικών ορέων και εξ όλων των στενωπών της αθανάτου πατρίδος, διέπλευσαν την Αχερουσίαν της μοίρας των με την γαλήνην του μαρτυρίου και της θυσίας. Και τα βαρβαρικά έθνη ηπόρησαν και κατ’ ιδίαν εκάγχασαν- ακριβώς όπως αι Αθήναι.

Η συζήτηση που ξεκίνησε γύρω από το ’21 επιβεβαιώνει απολύτως την γκατσική απόφανση:

Οι ήρωες της Επανάστασης, επιφανείς και αφανείς, πρωταγωνιστές ή όχι, είναι ζωντανά παραδείγματα που ξεπέρασαν την εποχή τους και εκτείνονται μπροστά και πίσω, πάνω και κάτω της καμπύλης του χρόνου. Είναι παραδείγματα, ζωντανά, άφθαρτα και πάντα επίκαιρα, μαρτυρίου και θυσίας, τα οποία μόνοι τους και συνειδητά τα διάλεξαν και δεν τους έτυχαν (το διέπλευσαν αυτό το νόημα έχει, την ενεργητικής επιλογής). Και η συνειδητή επιλογή του μαρτυρίου φέρνει γαλήνη στον άνθρωπο. Που σημαίνει ότι παρά την οδύνη της θυσίας, υπάρχει μια βαθιά εσωτερική ειρήνη. Τελικά, αυτή είναι η διαφορά του να επιλέγεις να θυσιαστείς και να αφήνεσαι να σε θυσιάζουν άλλοι.

Ό,τι περιγράφει ο Γκάτσος, και κυρίως η γαλήνη του μαρτυρίου και της θυσίας, είναι το νόημα της αυριανής γιορτής. Ίσως το νόημα που λείπει σήμερα από την ζωή μας…

—————-

Για την Επαναστάτη στα τραγούδια του Ν. Γκάτσου δες και Το παιδί με το ταμπούρλο.

Advertisements

Σχόλια»

No comments yet — be the first.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: